MARIUSZ ANDRZEJEWSKI, KONRAD GRABIŃSKI

Prawo bilansowe to szczególny dział polskiego prawa handlowego, u podstaw którego leży Kodeks spółek handlowych z 15.09.2000 r. i Kodeks cywilny. Główną część prawa bilansowego w Polsce stanowi ustawa o rachunkowości (uor) z 29 września 1994 r. (Dz. U. z 2002 r. nr 76, poz. 964 z późn. zm.), którą uzupełniają wydane na jej podstawie rozporządzenia Ministra Finansów oraz niewiążące Krajowe Standardy Rachunkowości. Część prawa bilansowego stanowią obecnie też Międzynarodowe Standardy Rachunkowości (MSR), o czym będzie jeszcze mowa.

Uor określa m.in. zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych, wyceny i prezentacji danych w jednostkowych i skonsolidowanych sprawozdaniach finansowych oraz tryb badania tych sprawozdań przez biegłych rewidentów. (Na marginesie: konieczność wdrożenia do polskiego prawa postanowień VIII dyrektywy być może doprowadzi do wyłączenia wielu kwestii związanych z badaniem sprawozdań finansowych z ustawy o rachunkowości i ich przeniesienia do ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie).

Prawo bilansowe traktuje rachunkowość wielopłaszczyznowo. Pojęcie rachunkowości nie ogranicza się bowiem obecnie do zasad prowadzenia ksiąg, ale obejmuje - i to przede wszystkim - pomiar działalności ekonomicznej, na który składa się uznawanie (identyfikacja) i grupowanie zdarzeń gospodarczych, ich wycena oraz wykazywanie i ujawnianie informacji ekonomiczno-finansowej.

Współcześnie wyróżnia się trzy główne wymiary rachunkowości: teorię, politykę oraz praktykę. Dziedzina naukowa, jaką jest teoria rachunkowości, zajmuje się badaniem i formułowaniem zasad rachunkowości, tym samym dostarczając polityce i praktyce rachunkowości gotowych rozwiązań.

Zasady i szczegółowe rozwiązania, stanowiące dorobek teorii rachunkowości, są porządkowane i normowane przez politykę rachunkowości. Polityka rachunkowości stara się dopasować zasady rachunkowości do oczekiwań użytkowników płynących z niej informacji oraz konkretnych uwarunkowań podmiotów gospodarczych. Polityka rachunkowości znajduje swój wyraz w przepisach i standardach stanowiących wzorce postępowania przy czynnościach wchodzących w zakres rachunkowości, np. przy sporządzaniu sprawozdań finansowych.

Ewolucja polskiego prawa bilansowego od 1990 roku (...)

Harmonizacja i standaryzacja rachunkowości a rozwój polskiego prawa bilansowego (...)

Główne kierunki rozwoju polskiego prawa bilansowego na lata 2006-2008 (...)