TELESFOR ŻYZNOWSKI

Należność wynikającą za sprzedaży kontrahentowi produktów (wyrobów gotowych i usług) lub towarów i materiałów - w rozumieniu przepisów o VAT towarów (wyrobów gotowych, towarów handlowych i materiałów) oraz usług - mogą uszczuplać różne jej zmniejszenia, spowodowane przyznaniem przez dostawcę rabatów, skont lub premii pieniężnych (bonusów).

Obowiązujące przepisy, zarówno prawa bilansowego jak i podatkowego - regulujące VAT i podatek dochodowy, nie definiują rabatu, skonta i premii pieniężnej (tzw. bonusu).

Rabat, zamiennie zwany bonifikatą, stanowi opust z ceny, udzielany odbiorcy za spełnienie określonych warunków w momencie sprzedaży lub po jej dokonaniu.

Przyczyną udzielenia rabatu w momencie sprzedaży może być zarówno ogólnie przyjęta przez jednostkę praktyka (rabaty udzielane są od zakupu określonych wyrobów lub towarów przed sezonem lub po sezonie, od zakupu w większych ilościach, np. dostawy całowagonowe lub całosamochodowe, stanowią ekwiwalent możliwych szkód powstałych w transporcie), jak i wyraz przywileju, z którego korzystają określeni odbiorcy, na których sprzedającemu z różnych przyczyn zależy (np. ze względów prestiżowych, opiniotwórczych, za "wierność", za niedokonywanie zakupów u innych dostawców lub wytwórców).

Rabaty udzielane po dokonaniu sprzedaży stanowią najczęściej rekompensatę za nadmierne ubytki w transporcie lub gorszą jakość przedmiotu dostawy.

Skonto z kolei stanowi rodzaj ekwiwalentu za natychmiastową a niekiedy tylko terminową zapłatę, zważywszy że normalne warunki płatności przewidują dla odbiorcy pewien czas na odbiór dostawy, po upływie którego powinna by nastąpić zapłata. Przez ten okres towar finansuje dostawca, np. kredytem bankowym, który oczywiście jest oprocentowany. Dlatego, przynajmniej teoretycznie, cena towarów zawiera pokrycie opłaconych przez dostawcę odsetek bankowych za czas kiedy odbiorca legalnie korzysta z kredytu towarowego udzielonego mu przez dostawcę. Jeżeli zatem zapłata następuje wcześniej, to zasadne jest zwrócenie odbiorcy równowartości wliczonych w cenę odsetek, gdyż w tej części kredyt bankowy nie był wykorzystany.

Można by się zastanawiać, czy dla dostawcy skonto nie stanowi kosztu finansowego (tak jak kosztem takim są odsetki) zaś dla odbiorcy - przychodu finansowego. Biorąc pod uwagę, że skonto ściśle wiąże się z obrotem i jest dokumentowane fakturą, traktuje się je z reguły - podobnie jak rabat - jako zmniejszenie ceny.

Nie ulega wątpliwości, że rabat oraz skonto wiążą się z ceną zakupu (nabycia) określonych dostaw towarów, materiałów lub usług, choć - dla uproszczenia - w dalszych rozważaniach usługi pomijamy. Zarówno rabat, jak i skonto stanowią obniżenie ceny towaru lub materiału (łącznie z naliczonym VAT należnym), określane w procencie do uprzednio ustalonej ceny, która u sprzedawcy udzielającego rabatu lub skonta jest ceną sprzedaży, zaś u nabywcy - ceną zakupu. Potwierdzeniem ścisłego związku rabatu i skonta z ceną sprzedaży u sprzedawcy, stanowiącą cenę zakupu dla nabywcy, jest art. 29 ust. 4 ustawy o VAT określający obrót jako podstawę opodatkowania, którą między innymi zmniejsza się o kwoty udokumentowanych, prawnie dopuszczalnych i obowiązkowych rabatów (bonifikat, opustów, uznanych reklamacji i skont). O ścisłym związku rabatu i skonta z ceną świadczy również definicja ceny nabycia a pośrednio zakupu, zawarta w art. 28 ust. 2 ustawy o rachunkowości (uor), w myśl której cena nabycia podlega obniżeniu między innymi o rabaty, opusty i inne podobne zmniejszenia.

Udzielony nabywcy towarów lub materiałów rabat lub skonto, zmniejsza u sprzedawcy cenę sprzedaży, a zatem obniża podstawę opodatkowania i zarazem przychód ze sprzedaży.

(...)

II. Rabat udzielony w momencie dostawy (...)

III. Rabat udzielony po dokonaniu dostawy (...)

IV. Rabat otrzymany przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu lub imporcie towarów i materiałów (...)

V. Rabat otrzymany na pokrycie kosztów napraw gwarancyjnych (...)

VI. Skonto (...)

VII. Premie pieniężne (bonusy) (...)

,