MAREK TURCZYŃSKI

Przy przejściu na Międzynarodowe Standardy Rachunkowości (MSR) największe problemy rodzi wycena środków trwałych. Można zaryzykować tezę, że dla znacznej części podmiotów działających w Polsce a przechodzących na MSR korekty wyceny środków trwałych powodują istotną zmianę wartości majątku i kapitałów własnych, a w przyszłości także wyniku finansowego. Co więcej - ogrom koniecznych prac, gdy cały proces zmian nie został dobrze zaplanowany, może przewyższyć możliwości służb finansowo-księgowych i techniczno-remontowych. Istnieje też ryzyko, że podmioty, które przeszły już na MSR, będą w przyszłości musiały korygować to, co w pośpiechu, w odniesieniu do środków trwałych, wprowadziły do ksiąg i przyjęły na potrzeby pierwszego sprawozdania finansowego sporządzonego według MSR.

W artykule przedstawiamy tok przekształcenia danych dotyczących środków trwałych na potrzeby MSSF, a w szczególności wykorzystania w praktyce przewidzianej w MSR nr 1 Zastosowanie MSSF po raz pierwszy (dalej MSSF 1) możliwości jednorazowej ich wyceny w wartości godziwej.

W dalszej kolejności omawiamy:
- dodatkowe korekty, które pomimo zastosowania do wyceny wartości godziwych są niezbędne, aby sprawozdanie finansowe można było uznać za zgodne z MSR,
- zasady wyceny środków trwałych w kolejnych okresach sprawozdawczych,
- alternatywne w stosunku do wyceny w wartości godziwej metody wyceny majątku trwałego możliwe do zastosowania na dzień przejścia na MSR i związane z nimi wymagania. (Warto tu podkreślić, że różnice dotyczą przede wszystkim dnia przejścia na MSR; w kolejnych okresach sprawozdawczych wymogi MSR są identyczne, bez względu na rozwiązanie zastosowane na dzień przejścia na MSR).

Uwaga: gdy w artykule mowa jest o "dniu przejścia na MSR" - chodzi o dzień rozpoczynający najwcześniejszy okres, za jaki podmiot prezentuje dane porównywalne w pierwszym sprawozdaniu finansowym sporządzonym według MSR. Na ten dzień podmiot jest zobowiązany do sporządzenia bilansu otwarcia (bilansu przekształcenia). W przypadku podmiotów, które sporządziły sprawozdania finansowe według MSR po raz pierwszy na dzień 31 grudnia 2005 roku, dniem przejścia na MSR jest 1 stycznia 2004 roku.

Pierwszym i najważniejszym krokiem przy przejściu na MSR jest niewątpliwie sporządzenie bilansu otwarcia. Warto przy tym pamiętać, że MSR dotyczą tylko zagadnień istotnych, a ostatecznego wyboru jednej z opcji dozwolonej przez standardy może dokonać jedynie Zarząd podmiotu, który jest odpowiedzialny za wybór zasad (polityki) rachunkowości najlepiej dostosowanych do realiów gospodarczych, w jakich dany podmiot działa. Przy wyborze tej polityki Zarząd musi ocenić istotność poszczególnych pozycji sprawozdawczych i wpływ ewentualnych uproszczeń na rzetelność i jasność prezentowanego sprawozdania finansowego.

Musi on zatem każdorazowo rozważyć czy dana korekta, czy uproszczenie istotnie wpływają na sprawozdanie finansowe, czy nie, przy czym analizy wymaga także wpływ pozornie (jednostkowo) nieistotnych korekt, gdyż ich łączny efekt może często wywierać znaczny wpływ na sprawozdanie finansowe.

II. Wycena majątku w wartości godziwej (...)

III. Alternatywne metody wyceny na dzień przejścia na MSR (...)