Rachunkowość 4/2006

ADAM BARTOSIEWICZ, RYSZARD KUBACKI

Podatek od towarów i usług a podatek dochodowy od działalności gospodarczej

(fragment)

Wprowadzenie

Większość podmiotów będących podatnikami podatku dochodowego i prowadzących księgi rachunkowe jest zazwyczaj jednocześnie podatnikami podatku od towarów i usług. Podatek ten jest bowiem powszechnym podatkiem od obrotu, a większość podmiotów prowadzących księgi rachunkowe obrót taki realizuje. Stąd też są oni podatnikami podatku od towarów i usług.

Niemniej podatek dochodowy oraz podatek od towarów i usług - to dwa zupełnie różne obciążenia publicznoprawne, a ich funkcja oraz rola są odmienne. Występują między nimi istotne różnice. W szczególności zaś nie można utożsamiać ze sobą pojęć występujących w tych podatkach - przykładowo dotyczy to przychodu i obrotu, czy kosztu i nabycia.

Mimo to zachodzą pomiędzy obu tymi daninami liczne powiązania, a określone zjawiska występujące na przykład w podatku dochodowym mogą wywierać bezpośredni wpływ na podatek od towarów i usług. Dotyczy to przykładowo prawa do odliczenia podatku VAT, pod warunkiem że dany wydatek stanowi koszt uzyskania przychodu.

Określone powiązania mogą istnieć tak pomiędzy zagranicznym podatkiem od wartości dodanej - ponoszonym w innych państwach członkowskich lub w krajach trzecich - a podatkiem dochodowym.

Obrót a przychód

Jednym z zasadniczych etapów opodatkowania w każdym podatku, do którego ma zastosowanie zasada samoobliczenia podatku, jest określenie podstawy opodatkowania. W podatku od towarów i usług podstawą opodatkowania - co do zasady - jest obrót. W przypadku podatku dochodowego podstawą opodatkowania jest z kolei dochód, na wysokość którego istotnie wpływa przychód.

Pomiędzy przychodem (zwłaszcza z działalności gospodarczej) a obrotem występują dość bliskie powiązania, określa się je bowiem w podobny sposób.

Przepisy ustawy z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej ustawa o VAT) definiują obrót jako kwotę należną z tytułu danej czynności opodatkowanej. Przepis art. 29 ust. 1 ustawy o VAT stanowi, że podstawą opodatkowania jest obrót, to jest kwota należna z tytułu sprzedaży obejmująca całość świadczenia należnego od nabywcy, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze, mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego od nich podatku. Jest to jednak tylko podstawowa definicja obrotu (podstawy opodatkowania) - szereg dalszych przepisów definiuje bowiem obrót odmiennie.

Z kolei przepisy ustaw z 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej updop) oraz z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej updof) definiują przychody związane z (pozarolniczą) działalnością gospodarczą jako kwoty (przychody) należne netto, choćby nie zostały faktycznie otrzymane. Wynika to odpowiednio z przepisu art. 12 ust. 3 updop oraz art. 14 ust. 1 updof.

Widać tutaj wyraźny związek pomiędzy podstawowymi definicjami obrotu oraz przychodu, bowiem podstawowym składnikiem obydwu jest kwota należna. Kwotę należną można przy tym rozumieć w obu przypadkach tak samo - jako coś co powinno zostać otrzymane od kontrahenta na podstawie tytułu prawnego lub faktycznego (np. wykonania usługi, sprzedaży towaru itp.). W większości zatem typowych przypadków obrót = przychód.

Przykład 1
Firma X sprzedaje swoje towary odbiorcom krajowym. Kwota netto uzyskana ze sprzedaży jest przychodem podatkowym. Jest to jednocześnie obrót - stanowiący podstawę opodatkowania w VAT.

Przykład 2
Firma Y świadczy usługi reklamowe. Kwota netto, należna z danego zlecenia usługi, stanowi zarówno przychód podatkowy, jak i obrót opodatkowany VAT.

Różnice zakresu między obrotem a przychodem (...)

Różnice między momentem powstania obrotu i przychodu (...)

Koszt podatkowy a prawo do odliczenia VAT naliczonego (...)

Podatek naliczony jako koszt uzyskania przychodu (...)

Podatek VAT, który nie jest ani podatkiem naliczonym, ani należnym, a koszt podatkowy (...)

Roczne korekty VAT a podatek dochodowy (...)

Zagraniczny VAT jako element kosztu lub przychodu podatkowego (...)


Partnerzy

Wydanie elektroniczne