JERZY GIERUSZ

Podstawową cechą jaka powinna charakteryzować informacje dostarczane przez rachunkowość jest ich użyteczność (zarówno dla aktualnych jak i przyszłych czytelników, przede wszystkim inwestorów i pożyczkodawców), która zależy od zrozumiałości, przydatności (terminowości, istotności), wiarygodności i porównywalności tych danych. Wśród wymienionych cech szczególne miejsce zajmuje zrozumiałość, nakładająca wymóg prezentacji danych w sposób przejrzysty, logiczny i konsekwentny, tak aby ich użytkownik był w stanie dostrzec kryteria, według których wyodrębniono i uszeregowano poszczególne wielkości. Pod tym kątem przeprowadzona zostanie ocena porównawczego wariantu rachunku zysków i strat, w postaci przewidzianej w ustawie o rachunkowości dla innych jednostek niż banki i zakłady ubezpieczeń. (Dla przypomnienia - jest to nieco zmodyfikowana postać rachunku zysków i strat przewidzianego w art. 23 IV Dyrektywy UE oraz przytoczonego w wytycznych do stosowania MSR 1 "Prezentacja sprawozdań finansowych"). Wykażemy, że informacje podawane w tej części sprawozdania finansowego są mało użyteczne dla głównych grup odbiorców, a w dodatku sposób ich prezentacji utrudnia ocenę rzeczywistych dokonań przedsiębiorstwa. W ślad za tym zaproponujemy sposób prezentacji kosztów (strat) oraz przychodów (zysków) pozwalający na:
a) pomiar wzrostu lub spadku wartości firmy,

b) wyodrębnienie cząstkowych wyników finansowych, które:

- mogą być przedmiotem podziału,
- powinny pojawić się w przyszłości jako rezultat ciągle prowadzonej działalności, w przeciwieństwie do zysków/strat z operacji jednorazowych,
- są efektem realnych transakcji (z odbiorcami, dostawcami, pracownikami itp.), a nie tylko skutkiem operacji czysto księgowych (np. przeszacowań),
- charakteryzują się różnym prawdopodobieństwem ich ziszczenia się.

Ze względu na funkcjonowanie przedsiębiorstwa w przyszłości, także dla bezpieczeństwa obrotu gospodarczego i przepływu kapitałów, szczególnie ważne wydaje się ustalenie tej części wyniku finansowego, którą będzie można wypłacić w formie dywidendy, bez obawy zagrożenia kontynuacji jego działalności.

Rozważania, o których mowa, poprzedzimy przedstawieniem uwarunkowań wyznaczających aktualne koncepcje kosztów i przychodów oraz wskażemy na potrzebę rozbudowy tradycyjnej systematyki obu kategorii.

2. Czynniki oddziałujące na współczesne rozumienie kosztów i przychodów (...)

3. Propozycja nowej systematyki kosztów i przychodów (...)

4. Mankamenty dzisiejszego układu rachunku zysków i strat (...)

5. Proponowana forma prezentacji wyniku finansowego (...)