ZDZISŁAW FEDAK

W myśl art. 34a, 34c i 34d ustawy o rachunkowości, zwanej dalej ustawą, które adaptują do polskich warunków postanowienia MSR 11 "Umowy o budowę", niezakończone na dzień bilansowy usługi (roboty), objęte długotrwałą umową, wykazuje się jako przychód, a nie jako produkcję (roboty) w toku.

Obowiązek taki dotyczy usług w rozumieniu klasyfikacji wydanych przez GUS, spełniających jednocześnie następujące warunki: - są one objęte indywidualną umową, o przewidywanym dłuższym niż 6 miesięcy okresie wykonywania, zawartą po 1.01.2002 r.; w szczególności są to usługi budowlane, montażowe, remontowe, projektowe, audytorskie, prace naukowo-badawcze, programy komputerowe; - usługi te są częściowo wykonane na dzień bilansowy, ale umowa jako całość nie jest jeszcze na dzień bilansowy zakończona.

W ten sam sposób można też ujmować już wykonane na dzień bilansowy usługi (roboty), objęte niezakończoną jako całość umową, zawarte: - przed 1.01.2002 r. - na okres dłuższy niż 6 miesięcy, - po 1.01.2002 r. - na okres krótszy niż 6 miesięcy.

Można sądzić, że wyznaczenie w ustawie 6-miesięcznego terminu wykonania robót jako granicznego wskazuje, iż - w zasadzie - umowy o krótszym terminie realizacji uznaje się za nieznaczące, a więc nierzutujące istotnie na stan majątkowy i wynik finansowy jednostki - wykonawcy. Gdyby miało być inaczej, to wykonawca, zgodnie z zasadą wyższości treści ekonomicznej nad przepisami prawa (art. 4 ust. 2 ustawy), powinien zastosować opisane dalej zasady także do niezakończonych krótkotrwałych, lecz znaczących umów.

Obowiązek wykazania wykonanych usług, objętych długotrwałymi umowami, jako przychodów stosuje się także w tych przypadkach, gdy umowa o usługę, np. budowlaną, przewiduje: - zafakturowanie usługi zamawiającemu jednorazowo, dopiero po jej całkowitym zakończeniu i odebraniu (tzw. umowy pod klucz), - stopniowe fakturowanie tzw. fakturami częściowymi (przejściowymi) obejmującymi zamknięty, większy etap usług (robót).

Nie stosuje się omawianych dalej, a określonych w art. 34a i 34c ustawy zasad do długotrwałej produkcji przemysłowej (np. budowy statków, turbin), nie są to bowiem usługi (roboty). Do produkcji przemysłowej (a nie do usług) zalicza się także budowę domów lub domków jednorodzinnych wykonywaną przez developerów we własnym zakresie (siłami własnymi) z przeznaczeniem ich do odsprzedaży w całości lub na wynajem.

Ustalanie przychodów (...)

Ustalanie kosztów (...)

Podsumowanie (...)

Stosowanie zasad (...)

Przykład liczbowy (...)