JÓZEF URYGA

Celem badania sprawozdania finansowego jest - jak wiadomo - uzyskanie dowodów, pozwalających biegłemu rewidentowi na potwierdzenie, w opinii i uzupełniającym ją raporcie, że sprawozdanie to przedstawia jasno i rzetelnie sytuację majątkową, finansową oraz wynik badanej jednostki i jest zgodne z wiążącymi jednostkę zasadami (polityką) rachunkowości.

Dla realizacji tego zadania biegły rewident powinien rozpoznać działalność gospodarczą jednostki, aby zdobyć wiedzę potrzebną mu do zrozumienia tych zdarzeń, transakcji, operacji gospodarczych i praktyk przez nią stosowanych, które - jego zdaniem - mogą wpływać na sprawozdanie finansowe, samo badanie, jak również sprawozdanie (opinię i raport) z badania.

Zdobywanie wiedzy o jednostce następuje w sposób ciągły; polega ono na zbieraniu i ocenie informacji oraz ich wykorzystaniu przez cały czas badania sprawozdania finansowego.

Wiedza o działalności gospodarczej badanej jednostki stanowi dla biegłego rewidenta podstawę ocen i jest mu pomocna przy:
- ustalaniu ryzyka związanego z badaniem (nieodłącznego, kontroli, przeoczenia),
- szacowaniu poziomu istotności ogólnej i cząstkowych,
- opracowaniu planu i programu badania,
- ustaleniu obszarów badania,
- sprawnym przeprowadzeniu samego badania,
- ocenie uzyskanych dowodów badania,
- świadczeniu zleceniodawcom lepszych usług itp.

W ramach rozpoznania działalności gospodarczej jednostki biegły rewident powinien by zapoznać się szczegółowo z jej systemem księgowości i kontroli wewnętrznej, system ten dostarcza bowiem danych na podstawie których sporządzono sprawozdanie finansowe. Dlatego też ustawa z 29.09.1994 r. o rachunkowości (art. 65 ust. 2 pkt 1) - zwana dalej ustawą - zobowiązuje biegłego rewidenta do stwierdzenia w opinii, czy sprawozdanie finansowe zostało sporządzone na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg rachunkowych, zaś w raporcie (art. 65 ust. 5 pkt 3) – do oceny prawidłowości, a więc zgodności z ustawą, stosowanego systemu rachunkowości.

Kryterium oceny prawidłowości systemu księgowości stanowią wymogi stawiane mu w rozdz. 2 "Prowadzenie ksiąg rachunkowych", rozdz. 3 "Inwentaryzacja" i rozdz. 8 "Ochrona danych" ustawy.

2. Przedmiot badania

Punkt 75 normy nr 1 wykonywania zawodu biegłego rewidenta pt. "Ogólne zasady badania sprawozdań finansowych" oraz rozwijające jej postanowienia wskazówek w sprawie sporządzania raportu z badania sprawozdania finansowego określają, że ocena prawidłowości stosowanego systemu księgowości obejmuje:
- stwierdzenie, czy jednostka posiada aktualną dokumentację opisującą przyjęte przez nią zasady (politykę) rachunkowości, a w szczególności czy zatwierdzony został przez kierownika jednostki zakładowy plan kont,
- ocenę zasadności i ciągłości stosowanych zasad (polityki) rachunkowości, w tym prawidłowości otwarcia ksiąg rachunkowych (zachowanie formalnej ciągłości),
- ocenę prawidłowości (kompletności i przejrzystości) dokumentacji operacji gospodarczych, a dalej czy dowody księgowe odpowiadają wymogom ustawy (przeprowadzono ich formalną i merytoryczną kontrolę, czy są poprawnie kwalifikowane do ujęcia w księgach, zawierają wskazanie okresu którego dotyczą i podpis stwierdzający ich zakwalifikowanie do ujęcia w księgach, a przeważnie też dekretację operacji),
- ocenę rzetelności, bezbłędności i sprawdzalności ksiąg rachunkowych, powiązania dokonanych w nich zapisów z dowodami księgowymi oraz sprawozdaniem finansowym, a także zgodności między zapisami kont, danymi dziennika i zestawienia obrotów i sald; czy przetwarzanie i przechowywanie danych jest bezpieczne i niezawodne,
- stwierdzenie przeprowadzenia, zgodnie z ustawą, inwentaryzacji aktywów i pasywów (częstość, przedmiot, terminy) oraz rozliczenia i ujęcia w księgach jej wyników,
- ocenę właściwej ochrony dokumentacji księgowej, ksiąg rachunkowych i sprawozdań finansowych przez okres przewidziany w ustawie.

3. Przebieg badania (...)

4. Badanie opisu systemu rachunkowości (...)

5. Badanie działania systemu księgowości (...)

6. Cechy szczególne badania systemu księgowości prowadzonego przy użyciu komputera (...)

7. Sprawozdanie z badania (...)