FRANCISZEK MATUSIAK
Odsetki a podatek dochodowy od osób prawnych
(fragment)
Dlaczego rozwiązanie takie uważamy za błędne?
Po pierwsze - powoduje ono podwójne opodatkowanie tej samej kwoty, co przeczy cywilizowanym zasadom opodatkowania. Ilustruje to przykład.
Przychody podatkowe firmy wyniosły 1 000 000, zaś koszty ich uzyskania (bez odsetek od kredytu) 900 000. Firma ta zaciągnęła w banku kredyt - 400 000 zł, oprocentowany w stosunku rocznym 7,5%. Koszty odsetek wyniosły 30 000, a zatem jej dochód podatkowy: 1 000 000 - (900 000 + 30 000) = 70 000, zaś podatek - 19% od 70 000 - 13 300. Gdyby jednak firma ta, zamiast zaciągnąć kredyt, skorzystała z nieoprocentowanej pożyczki właściciela w tej samej wysokości, to dochód podatkowy w myśl przepisów względnie ich interpretacji wyniesie: (1 000 000 + 30 000) - 900 000 = 130 000, a podatek - 19% od 130 000 - 24 700. Podwójne opodatkowanie jest tym spowodowane, że tę samą korzyść liczy się dwukrotnie - raz niższe są koszty, bo firma nie opłacała oprocentowania, drugi zaś - o równowartość oprocentowania zwiększa się przychody. Uczciwie liczony podatek powinien by wynieść 1 000 000 - 900 000 = 100 000 i od tego 19% - 19 000.
Po drugie. Według przepisów względnie ich wykładni nie traktuje się jako przychodu, a więc przysporzenia majątkowego rezygnacji przez wierzycieli z odsetek zwłoki lub redukcji ich wysokości, skutków obracania przez firmę nieoprocentowanymi środkami innych osób lub jednostek (np. wobec pobrania zaliczki na poczet dostaw, kaucji, wypłaty za zwłokę dywidendy). Czym zaś różni się taki stan faktyczny, a zapewne i prawny, od uzyskania nieoprocentowanej pożyczki?
Po trzecie, aby wykazać błędność rozpatrywanego przepisu względnie jego interpretacji, załóżmy umownie, że firma jest niedokapitalizowana. Dlatego jej właściciel udziela jej pożyczkę w kwocie znacznie przekraczającej 25% kapitału zakładowego firmy. Gdyby pożyczka ta była oprocentowana, to odsetki od kwoty pożyczki przekraczającej limit uznany za uzasadniający podwyższenie kapitału nie byłyby uznane za koszt uzyskania. Ustawa o pdop zajmuje się jednak w przypadku "cienkiej kapitalizacji" tylko kosztami (odsetkami do zapłaty). Milczy natomiast na temat przychodów. Jeśliby zatem pożyczka taka - w kwocie znacznie przekraczającej limit - była udzielona przez właściciela firmy bez oprocentowania, to odsetki od całej sumy zostałyby według obecnych przepisów uznane za przychód wymagający opodatkowania.
Praktyka wskazuje, że przy stosowaniu przepisów podatkowych logika ma podrzędne znaczenie. Może jednak ktoś zastanowi się nad naszym komentarzem? Chcielibyśmy być optymistami.
Redakcja
WprowadzeniePrzy prowadzeniu działalności gospodarczej jest wiele sytuacji powodujących otrzymanie lub zapłaty odsetek. Odsetki stanowią wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału lub innych rzeczy oznaczonych rodzajowo, obliczane według przyjętej stopy procentowej w stosunku do wysokości kwoty, od której jest pobierane i w zależności od czasu korzystania z cudzego kapitału lub innych rzeczy oznaczonych rodzajowo.
Odsetki mają charakter uboczny w stosunku do świadczenia głównego, będącego przedmiotem zobowiązania między stronami. Odsetki występują zatem tylko wtedy, gdy istnieje podstawa ich ustalenia.
Najczęściej odsetki wiążą się z:
- lokatami środków pieniężnych na rachunkach bankowych,
- oprocentowaniem papierów wartościowych.
- zaciągniętymi pożyczkami i kredytami,
- zwłoką w zapłacie należności lub zobowiązań,
- zwłoką w zapłacie lub zwrocie zobowiązań i należności publicznoprawnych,
Prawo do ich pobierania może wynikać z czynności prawnej, z ustawy, z orzeczenia sądowego lub z decyzji innego właściwego organu. Wyróżnić można:
- odsetki umowne, od pożyczek i lokat,
- odsetki za zwłokę w zapłacie,
- odsetki od zobowiązań publicznoprawnych.
Podstawę prawną ustalania odsetek stanowią przepisy Kodeksu cywilnego (Kc); art. 481 Kc przewiduje prawo pobierania odsetek w razie uchybienia przez dłużnika terminowi płatności świadczenia pieniężnego. Z dalszej części tego przepisu wynika, że wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia w spłacie i nie musi wykazywać, że z tytułu opóźnienia poniósł jakąś szkodę. Prawo wierzyciela do pobierania odsetek z tytułu opóźnienia (zwłoki) istnieje nawet wtedy, gdy dłużnik nie ponosi za nie odpowiedzialności.
W obrocie gospodarczym, tytułem do pobierania odsetek są przepisy ustawy z 12.06.2003 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. nr 139, poz. 1323 z późn. zm., zwana dalej ustawą z 12.06.2003 r.), która określa szczególne uprawnienia wierzyciela i obowiązki płatnika, omówione w dalszej części artykułu.
Jeżeli rozliczenia pieniężne przeprowadza się za pośrednictwem banków, to przynajmniej jedna ze stron transakcji (dłużnik lub wierzyciel) musi posiadać rachunek bankowy. Podstawę prawną do prowadzenia rachunku bankowego oraz świadczenia innych usług przez banki za wynagrodzeniem stanowią zaś przepisy ustawy z 29.08.1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. nr 72, poz. 665 ze zm.). Przewidują one m.in., że bank może zobowiązać się za korzystanie ze środków pieniężnych posiadacza rachunku do zapłaty odsetek od zgromadzonych środków pieniężnych, ustalonych według stałej lub zmiennej stopy procentowej. Umowa rachunku bankowego - o ile strony zastrzegają stosowne oprocentowanie środków pieniężnych - określa wysokość tego oprocentowania i przesłanki dopuszczalności jego zmiany przez bank, a także terminy wypłaty odsetek, postawienie odsetek do dyspozycji lub terminy kapitalizacji odsetek. Do obliczenia należnych odsetek od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym przyjmuje się, że miesiąc liczy 30 dni, a rok 365 dni.
Celowe jest wreszcie wyodrębnienie odsetek od zobowiązań publicznoprawnych. Mają one charakter zbliżony do odsetek za zwłokę, lecz podstawę ich naliczania stanowią - niezależnie od przepisów Kc - przepisy ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60, zwana dalej Ordynacją). Stawki opodatkowania (odsetek od) zaległości podatkowych są identyczne jak stawki odsetek od nadpłaty podatku.
Odsetki wpływają na wysokość przychodów i kosztów uzyskania przychodów, niemniej niektóre z nich zostały wyłączone z przychodów i kosztów podatkowych, ponieważ w ustawie z 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm., dalej updop), ustawodawca przewidział szczególny tryb opodatkowania odsetek od należności i zobowiązań (por. pisma Min. Fin. z 13.01.1999 r. i nr PB3/5912-722-604/HS/98 i z 7.03.2000 r. nr PB3/722-571-94/HS/00).
W księgach rachunkowych, stosownie do nadrzędnej zasady rachunkowości, jaką jest zasada memoriału, wykazuje się wszystkie należne jednostce oraz jej kontrahentom odsetki, przypadające na dany okres, zarówno z uwagi na korzystanie z kapitału - zgodnie z umową (kredyty, lokaty), jak i wymuszone okolicznościami (zwłoka w zapłacie). Wśród tych odsetek są zarówno odsetki wymagalne, których termin płatności zapadł, ale które nie zostały zapłacone, jak i odsetki, które nie są jeszcze wymagalne (termin płatności jeszcze nie zapadł), ale dotyczą danego okresu sprawozdawczego. Zasadę memoriału stosuje się zarówno do odsetek należnych, przypadających wierzycielowi, jak i do odsetek wymagających już lub w przyszłości zapłaty przez dłużnika.
Natomiast dla celów podatkowych, każdy rodzaj odsetek z drobnymi wyjątkami rozlicza się zgodnie z zasadą kasową, to znaczy że podatkowo przychodami są tylko otrzymane pieniądze i wartości pieniężne (art. 12 ust. 1 updop). Do tej kategorii przychodów zalicza się również odsetki uzyskiwane przez podatnika.
Odsetki stanowiące przychody do opodatkowania (...)
Odsetki stanowiące koszty uzyskania przychodów (...)
Zamieszczony zestaw finansowych wskaźników sektorowych za lata 2010-2002 pozwala zainteresowanym szerzej i bardziej wnikliwie spojrzeć na wyniki uzyskane przez dane przedsiębiorstwo. Dzięki porównaniom w czasie i przestrzeni uzyskuje się większy obiektywizm oceny, gdyż uzyskany wynik pozwala sprawdzić:
- w jakim kierunku podąża przedsiębiorstwo i jak szybko,
- czy następuje to zgodnie z planem,
- jaką pozycję zapewniło sobie wśród podobnych przedsiębiorstw.
Został on stworzony głównie na potrzeby biegłych rewidentów, ale może być także wykorzystywany przez inne osoby zajmujące się analizą i oceną przedsiębiorstw (kierownictwo, inwestorów, analityków bankowych i finansowych).
Wiecej
Ładowanie...