ZDZISŁAW FEDAK, TADEUSZ NAUMIUK

1. W poprzednich odcinkach wielokrotnie była mowa o miejscach powstania kosztów (mpk), jednak bez bliższego określania treści tego pojęcia.

Ogólnie tylko wyjaśniono, że:
- koszty miejsc powstania to koszty zgromadzone według komórek przedsiębiorstwa, których działania spowodowały ich poniesienie,
- na koszty mpk składają się dotyczące danego okresu koszty proste według rodzaju i ewentualnie koszty złożone świadczeń innych mpk na rzecz danego mpk1; odpowiednio do tego koszty danego mpk ujmuje się w przekroju ich rodzajów, z podziałem na proste i złożone,
- w przypadku stosowania kalkulacji podziałowej, a więc przede wszystkim przy produkcji masowej, koszty produkującego mpk i nośnika pokrywają się, obejmując zarówno koszty podstawowe, jak i pośrednie wytwarzanych na mpk produktów (nośników),
- w razie stosowania kalkulacji doliczeniowej, a więc przy produkcji seryjnej i indywidualnej, koszty produkującego mpk obejmują tylko pośrednie (wydziałowe) koszty produktów,
- ujęcie kosztów zaopatrzenia (jeżeli nie są one rozliczane na grupy materiałów lub towarów), zbytu (jeżeli nie są one rozliczane na grupy produktów gotowych lub towarów) oraz zarządu według mpk jest równoznaczne z ich ujęciem według funkcji,
- koszty produkujących mpk wpływają bezpośrednio na koszty wytworzenia produktów (nośników).

W obecnym odcinku chcielibyśmy wrócić do tematu mpk, aby bliżej omówić to pojęcie i wskazać zasady, jakimi celowe jest kierować się przy wyodrębnianiu mpk w określonym przedsiębiorstwie.

2. Mpk (ang. cost center, niem. Kostenstelle) jest pojęciem umownym, stosowanym dla potrzeb rachunku kosztów, podobnie jak terminy: nośnik kosztów, przedmiot kalkulacji czy klucz. Wymaga ono każdorazowo skonkretyzowania w dostosowaniu do warunków i rozwiązań stosowanych w danym przedsiębiorstwie.

Nazwa mpk wskazuje, że chodzi o odcinek działalności przedsiębiorstwa, na którym koszty powstały lub na rzecz których je poniesiono. Na ogół są to miejsca terytorialnie wydzielone, choć warunek ten nie zawsze musi być spełniony.

Przy wyodrębnianiu (tworzeniu) mpk za punkt wyjścia przyjmuje się z reguły wiążący w przedsiębiorstwie podział na komórki organizacyjne: ruchu (wydziały) i administracji (działy), powołane do potrzeb zarządzania, który to podział z kolei jest (względnie powinien być) dostosowany do działalności wykonywanej przez to przedsiębiorstwo, jego rozmieszczenia (jedno-, wielozakładowe) i związanych z tym funkcji.

(...)