ZDZISŁAW FEDAK, TADEUSZ NAUMIUK

1. Trzeci czynnik produkcji - to aparat wytwórczy, za pomocą którego następuje pozyskanie surowców od przyrody lub przetworzenie materiałów.

Składają się na niego przede wszystkim:
- maszyny i urządzenia oraz pozostałe środki trwałe, a zwłaszcza budowle (obiekty inżynierii lądowej i wodnej) i budynki w których maszyny te oraz urządzenia są zainstalowane i za ich pomocą następuje produkcja, w których magazynowane są materiały i produkty, wykonywane są czynności zarządzania i administrowania itp., jak też różnego rodzaju środki transportu, służące do przewozu ludzi i rzeczy, - prawa, jak np. licencje, know-how, umożliwiające korzystanie z cudzego dorobku, a zwłaszcza rozwiązań technologicznych.

Zależnie od tego czy aparat wytwórczy - środki trwałe i prawa - stanowi własność przedsiębiorstwa czy też cudzą, przyjętą w najem lub dzierżawę (leasing operacyjny), kosztem jego użytkowania jest amortyzacja lub należny właścicielom czynsz (opłata z tytułu leasingu operacyjnego).

Amortyzacja ma odzwierciedlić zużycie własnego aparatu wytwórczego, jakie następuje na skutek jego użytkowania, a zarazem - dzięki wliczeniu tego zużycia w cenę wytworzonych i następnie sprzedanych produktów - zapewnić środki na odtworzenie (odkup) aparatu wytwórczego, choć niekoniecznie w jego dotychczasowej postaci. Uzyskanie ze sprzedaży produktów środków na odtworzenie aparatu wytwórczego stanowi jeden z warunków kontynuowania działalności przez przedsiębiorstwo.

Możliwe jest również, że:
- część aparatu wytwórczego stanowi własność przedsiębiorstwa, część zaś własność cudzą; wystąpią wtedy równolegle amortyzacja i czynsz;
- aparat wytwórczy, jego całość lub część, użytkowany jest na zasadach leasingu finansowego, którego cechą jest, że przedsiębiorstwo korzystające z leasingu sprawuje w myśl umowy kontrolę nad korzyściami uzyskiwanymi z eksploatacji środków trwałych lub praw przejętych w leasing; dlatego jest on traktowany tak jak własny aparat wytwórczy, a zatem amortyzowany przez przedsiębiorstwo.

(...)