ADAM BARTOSIEWICZ, RYSZARD KUBACKI

Opodatkowanie usług podatkiem VAT

(fargment)

Najpowszechniej chyba wykonywaną czynnością opodatkowaną podatkiem od towarów i usług jest świadczenie usług. Od 1 maja 2004 r. - kiedy to weszła w życie nowa ustawa z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług, zwana dalej ustawą o VAT - zaszły bardzo istotne zmiany w przepisach z tego zakresu. Przede wszystkim istotnej zmianie uległa sama definicja usługi. Zmiany dotknęły także międzynarodowego obrotu usługami. Nie występuje już - jako instytucja prawna - eksport usług, inaczej potraktowano także import usług, który przestał być odrębnie opodatkowaną czynnością. Dalsza istotna zmiana polega na tym, że określono prawnie miejsce świadczenia usług. Ma to duże znaczenie w kontekście zasady terytorialności podatku, gdyż opodatkowaniu polskim podatkiem VAT podlegają tylko te czynności, które są świadczone w Polsce. (Pamiętać przy tym należy, że miejsce świadczenia niekoniecznie musi być tożsame z miejscem faktycznego wykonywania usługi). Tym wszystkim nowościom towarzyszą także zmiany zasad dokumentowania i ewidencjonowania świadczenia usług.

* * * Najważniejszą zmianę stanowi zupełnie odmienna od dotychczasowej definicja usługi, jaką przynosi nowa ustawa o VAT, co doprowadziło do znacznego uniezależnienia definicji usługi od klasyfikacji statystycznych (Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług - PKWiU).

We wcześniejszym stanie prawnym (pod rządami ustawy z 1993 r.) usługami były:
a) usługi wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej,
b) roboty budowlano-montażowe,

a od 26 marca 2002 r., także:
c) sprzedaż praw lub udzielenie licencji i sublicencji w rozumieniu przepisów prawa własności przemysłowej,
d) oddanie do używania wspólnego znaku towarowego albo wspólnego znaku towarowego gwarancyjnego w rozumieniu przepisów prawa własności przemysłowej,
e) udzielenie licencji lub upoważnienie do korzystania z licencji oraz przeniesienie autorskiego prawa majątkowego w rozumieniu przepisów prawa autorskiego - w odniesieniu do programu komputerowego,

Taka definicja prowadziła do tego, że jeśli dana czynność o charakterze "usług" nie była klasyfikowana statystycznie jako usługa, względnie nie stanowiła robót budowlano-montażowych lub przeniesienia praw własności przemysłowej, to nie podlegała opodatkowaniu VAT. Przykładowo dotyczyło to sprzedaży prawa użytkowania wieczystego (NSA w wyroku z 25.10.1999 sygn. akt I SA/Lu 1001/98, publ. LEX), zwrotu nakładów ulepszających (NSA w wyroku z 26.05.1999 sygn. akt SA/Sz 1608/98, publ. LEX).

Obecnie definicję usługi zawiera art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ustawy o VAT. Usługą jest zatem każde świadczenie, które nie jest dostawą towarów. Fakt niewymienienia danego świadczenia (danej czynności) w klasyfikacjach statystycznych nie ma obecnie żadnego znaczenia dla uznania danej czynności za usługę.

(...)

---