EWA WOŹNIAK

Zasady tworzenia oraz działania stowarzyszeń określa ustawa z 7.04. 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz.855 ze zm.), zwana dalej ustawą o stowarzyszeniach. W myśl ustawy o stowarzyszeniach obywatele polscy oraz cudzoziemcy, mający miejsce zamieszkania na terytorium Polski, realizują prawo zrzeszania się w stowarzyszeniach, zgodnie z przepisami Konstytucji oraz porządkiem prawnym określonym w ustawach. Stowarzyszenie jest dobrowolnym, samorządnym, trwałym zrzeszeniem o celach niezarobkowych, które opiera swoją działalność na pracy społecznej członków; do prowadzenia swych spraw może zatrudniać pracowników.

Ustawa o stowarzyszeniach dopuszcza też możliwość prowadzenia przez stowarzyszenia działalności gospodarczej według zasad określonych w odrębnych przepisach, z tym że osiągnięty w wyniku tej działalności dochód (zysk) ma służyć realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między członków stowarzyszenia.

Niestety z przepisów nie wynika jasno, kiedy ma miejsce "działalność gospodarcza". Z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wynika, że cechą takiej działalności jest jej wykonywanie w celach zarobkowych w sposób zorganizowany i ciągły. Można sądzić, że jeżeli jeden z tych warunków nie jest spełniony, to nie następuje działalność gospodarcza.

Osoby (w liczbie co najmniej piętnastu) pragnące założyć stowarzyszenie, uchwalają statut stowarzyszenia i wybierają komitet założycielski. Statut określa miedzy innymi: cele stowarzyszania i sposoby ich realizacji, władze stowarzyszenia (zarząd, organy kontroli, walne zebranie członków), sposób uzyskiwania środków finansowych i ustanawiania składek członkowskich. Stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną i może rozpocząć działalność z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego. W ramach stowarzyszenia mogą być tworzone terenowe jednostki organizacyjne, zarówno posiadające osobowość prawną, jeżeli statut stowarzyszenia to przewiduje, jak i nie. Uproszczoną formą stowarzyszenia jest stowarzyszenie zwykłe (art. 40-43 ustawy).

W myśl ustawy o stowarzyszeniach (art. 33 ust. 1) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej (w przypadku stowarzyszenia zwykłego mogą to być tylko składki członkowskie).

Stowarzyszenie może zatem - z zachowaniem obowiązujących przepisów - przyjmować darowizny, spadki i zapisy oraz korzystać z ofiarności publicznej. Może też otrzymywać dotacje według zasad określonych w odrębnych przepisach.

2. Ogólne zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych (...)

3. Fundusz statutowy jako fundusz własny stowarzyszenia (...)

4. Koszty działalności statutowej (...)

5. Przychody działalności statutowej (...)

6. Inne niż statutowe koszty i przychody oraz straty i zyski nadzwyczajne stowarzyszeń (...)

7. Wynik finansowy działalności statutowej (...)

8. Przychody, koszty i wynik finansowy działalności gospodarczej stowarzyszeń (...)

9. Sprawozdanie finansowe (...)