PETRA WIEDEFELDT, STEFAN REYMER

Cnotą ustawodawcy jest weryfikowanie sensowności i aktualności obowiązujących przepisów. Dlatego w pełni zrozumiałe jest poddanie takiej procedurze także 8 Dyrektywy UE, zwanej dyrektywą w sprawie biegłych rewidentów. Wiąże ona przecież od roku 1984, a od tego czasu wiele zmieniło się w dziedzinie rewizji finansowej.

W nowo opracowanej dyrektywie w sprawie biegłych rewidentów Komisja Europejska stwarza obszerne ramy prawne dla przeprowadzanych w UE obowiązkowych badań sprawozdań finansowych. W dokumencie tym (na razie projekcie) po raz pierwszy ustalono europejskie nadrzędne reguły postępowania, obejmujące wszystkie czynniki wpływające na jakość obowiązkowych badań.

Reguły określać mają m.in. zasady: powoływania i odwoływania biegłych rewidentów, zapewnienia niezależności biegłego rewidenta, stosowania Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej (MSRF), jak też kontroli jakości badań. Ponadto ujęto w nich zasady kształtowania i koordynowania w skali UE publicznego nadzoru nad wszystkimi działaniami związanymi z badaniami (m.in. wykształcenie biegłych rewidentów i jego uzupełnianie, rejestracja, nadzór nad wykonywaniem zawodu, kontrola jakości).

Te przewidywane rozwiązania nie zaskakują społeczności niemieckich biegłych rewidentów, gdyż Instytut Niemieckich Biegłych Rewidentów (IDW) już od dłuższego czasu przygotowywał do ich stosowania członków zawodu. Co więcej - nowe postanowienia dyrektywy w sprawie biegłych rewidentów zostały w dużym stopniu już włączone do niemieckiego prawa.

IDW uczestniczyło aktywnie w postępującej od 1998 r. i zakończonej w podstawowych elementach w roku 2004 wszechstronnej reformie prawa przedsiębiorstw i rynku kapitałowego

Spełnienie zadania reprezentowania interesów zawodu wymagało i nadal wymaga od IDW wnikliwej obserwacji rozwoju spraw i stwierdzania, jakie rodzi to konsekwencje dla biegłych rewidentów. Wymagało to też i wymaga odwagi zgłaszania projektów, które w pierwszym momencie mogą się wydawać obciążeniem dla zawodu, ale w następstwie chronią przed nadmierną ingerencją ze strony państwa i umożliwiają dalsze samorządne działanie zawodu. Dlatego - przykładowo - z wyprzedzeniem zaproponowano wdrożenie obowiązku zewnętrznej kontroli firm audytorskich, powołanie instytucji prawa cywilnego nadzorującej działanie przepisów o sprawozdawczości finansowej (tzw. Enforcement) oraz ukształtowanie w sposób bardziej przejrzysty dla opinii publicznej, w imię interesu publicznego, kontroli nad wykonywaniem zawodu.

Koncepcję tę udało się - jak dotąd - w sposób logiczny zrealizować. Zarazem - dotychczas - udało się odrzucić nieprowadzące do osiągnięcia celów takie propozycje, jak np. obowiązkowa rotacja firm audytorskich przeprowadzających badanie, bezwzględny zakaz łączenia badania i doradztwa podatkowego czy możliwość dochodzenia przez osoby poszkodowane upadłością przedsiębiorstwa odszkodowania bezpośrednio od firmy audytorskiej badającej upadłego.

W dalszej części artykułu chcielibyśmy w porządku chronologicznym wskazać:
- jak od 1998 r. do dziś dokonał się w Niemczech rozwój w zakresie dotyczącym zawodu biegłych rewidentów,
- jak międzynarodowe i krajowe procesy wpłynęły na działalność i ramy prawne wykonywania zawodu biegłych rewidentów,
- jak IDW starał się przez aktywne działania przeciwstawić się różnym nadgorliwym pomysłom i zapobiec daleko idącym ingerencjom w swobodę wykonywania zawodu przez biegłych rewidentów.

Od połowy lat 90. zjawiskiem ogólnoświatowym jest fakt, że rynki kapitałowe poszczególnych państw nie działają już w izolacji. Niemieckie spółki kapitałowe w coraz większym stopniu pozyskują środki z rynków międzynarodowych. Rośnie zarazem wpływ zagranicznych inwestorów instytucjonalnych, a ukształtowana historycznie struktura kapitałowa niemieckich spółek ulega zmianom. Coraz większy nacisk jest wywierany na dostosowanie i modernizację niemieckiego prawa o akcjach, giełdach i rachunkowości. Inwestorzy oczekują efektywnych i godnych zaufania struktur zarządzania przedsiębiorstwami i nadzoru nad nimi. Niemcy weszły na zakrojoną na długi okres drogę modernizacji prawa przedsiębiorstw.

(...)