JOANNA DADACZ, JACEK GDAŃSKI

MSR w polskim prawie bilansowym - szansa czy problem?

(fragment)

Po 1 stycznia 2005 roku, to jest po dniu wejścia w życie ustawy z 27.08.2004 r. o zmianie ustawy o rachunkowości oraz o zmianie ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie (Dz. U. nr 213, poz. 2155), Międzynarodowe Standardy Rachunkowości (MSR) ostatecznie wkroczyły do polskiego systemu prawa bilansowego. Fakt ten - będący źródłem wielu niejasności i kontrowersji - stanowi impuls do napisania niniejszego artykułu. Zastrzec należy, iż tekst ten wyraża jedynie przekonania jego autorów i w żadnym przypadku nie może zostać uznany za stanowisko instytucji, którą podpisani reprezentują.

I. MSR a sprawa polska

MSR po raz pierwszy pojawiły się w krajowym porządku prawnym w wyniku kompleksowej nowelizacji ustawy o rachunkowości, dalej uor, dokonanej w 2000 r.1 Owo pojawienie się miało charakter dwojaki.

Po pierwsze - wiele przepisów ustawy oraz wydanych na jej podstawie rozporządzeń oparto bezpośrednio na odpowiednich MSR, w niektórych przypadkach osiągając pełną zbieżność. Przeniesiono również na grunt ustawy MSR-owski system pojęć, dostosowując odpowiednio zakres i treść zawartego w artykule 3 uor słowniczka.

Po drugie - ustawodawca nie oparł się pokusie wprowadzenia bezpośredniego odwołania do MSR, formułując kontrowersyjny art. 10 ust. 3 uor, który do końca ubiegłego roku stanowił, iż:
"W sprawach nieuregulowanych przepisami ustawy, przyjmując zasady (politykę) rachunkowości, jednostka może stosować krajowe standardy rachunkowości wydane przez uprawniony w myśl ustawy Komitet Standardów Rachunkowości. W przypadku braku odpowiedniego standardu krajowego może stosować Międzynarodowe Standardy Rachunkowości."

Co najmniej dwa elementy tego przepisu zwracały uwagę czytelnika. Fakultatywny charakter odwołania do MSR sprawiał, iż nie miało ono charakteru wiążącego, a raczej formę wytycznej. Brak było również określenia, co ustawodawca rozumie przez MSR; próżno by szukać odpowiedniej definicji w ustawie bądź w innych aktach prawnych. Pomimo swej niejednoznaczności, cytowany przepis odegrał jednak pozytywną rolę w kształtowaniu sposobu myślenia o przepisach o rachunkowości. Uświadomił on bowiem użytkownikom uor nieuchronność - a może tylko możliwość - pojawienia się w Polsce równoległych systemów regulacyjnych, mających swe oparcie odpowiednio w Dyrektywach o rachunkowości Unii Europejskiej oraz MSR.

II. Jeden kraj, dwa systemy (...)

III. Diabeł - jak zawsze - tkwi w szczegółach (...)

IV. Powrót do przyszłości (...)

---