T. DUDYCZ, M. HAMROL, W. SKOCZYLAS, A. NIEMIEC

Zgodnie z art. 65 ustawy o rachunkowości, biegły rewident badający sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa ma za zadanie wyrażenie opinii o tym, czy sprawozdanie finansowe rzetelnie i jasno przedstawia sytuację majątkową i finansową przedsiębiorstwa oraz jego wynik finansowy. W swej opinii audytor ma również obowiązek wskazać na stwierdzone podczas badania poważne zagrożenia dla kontynuacji działalności przez przedsiębiorstwo w niezmniejszonym istotnie zakresie, w dającej się przewidzieć przyszłości, tj. w ciągu przynajmniej 12 miesięcy od dnia bilansowego.

Wydanie opinii w pierwszej kwestii jest dla większości dobrze przygotowanych biegłych rewidentów relatywnie proste. Dla jej sformułowania dysponują oni bowiem całym zbiorem standardów, procedur i konwencji. O wiele trudniejsza jest sytuacja w drugim wypadku. Zestaw narzędzi pozwalających na identyfikację zagrożeń dla ciągłości działania przedsiębiorstwa jest jeszcze dość ubogi, natomiast odpowiedzialność za opinię duża.

W normie nr 1 wykonywania zawodu biegłego rewidenta (część III punkt 48) wskazuje się na pewne znamiona zagrożeń dla kontynuacji działalności, którymi mogą być m.in.:
- znaczne trudności finansowe (brak płynności, wypowiedzenie umów kredytowych),
- znaczne straty za lata poprzednie i rok bieżący,
- odejście kluczowego personelu kierowniczego,
- utrata podstawowego rynku, licencji, głównego dostawcy,
- toczące się przeciwko jednostce postępowanie sądowe lub administracyjne, które w przypadku niekorzystnego rozstrzygnięcia spowoduje powstanie zobowiązań, jakich jednostka nie zdoła zaspokoić.

Dalej stwierdza się, że biegły rewident zapewnia wykonanie swych obowiązków odpowiednio planując i przeprowadzając badanie. Wypracowanie odpowiedniej strategii badania wymaga zaś dobrej znajomości badanego przedsiębiorstwa, jego przedmiotu działalności, organizacji, wyników ekonomicznych oraz sytuacji majątkowej i finansowej na tle otoczenia, czynników wpływających na wielkość ryzyka nieodłącznego tj. wynikającego zarówno z czynników zewnętrznych, jak i wewnętrznych.

Narzędziem ułatwiającym ocenę sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa jest - dołączony do wskazówek w sprawie sporządzania raportu - zestaw wskaźników finansowych. Wskaźniki te są oceniane najczęściej przez porównania w czasie, a więc w drodze porównania wielkości uzyskanych w trzech kolejnych latach (rok obrotowy i dwa lata poprzedzające). Porównania w czasie określają jednak jedynie kierunek i tempo rozwoju badanej wielkości, a więc np. czy rentowność sprzedaży rośnie czy maleje i jak szybko. Nie dają one natomiast możliwości oceny pozycji zajmowanej przez badane przedsiębiorstwo w sektorze (branży). Dopiero porównanie wskaźników jednostki ze wskaźnikami uzyskiwanymi przez konkurentów stwarza przesłanki do wnioskowania o poziomie efektywności, a tym samym rozumowania w kategoriach szans lub zagrożeń dla kontynuacji działania.

Zresztą nie tylko biegli rewidenci są zainteresowani oceną kondycji przedsiębiorstwa, same przedsiębiorstwa chciałyby wiedzieć jak wypadają na tle sektora (branży), gdyż pozwala im to zwrócić uwagę na często dotychczas niedostępne zagrożenia jak i walory.

Mając na uwadze te okoliczności Komisja ds. Analizy Finansowej Rady Naukowej Stowarzyszenia Księgowych w Polsce podjęła próbę wypracowania zbioru wskaźników charakteryzujących sytuację majątkową i finansową, pokrycie finansowe majątku oraz rentowność przedsiębiorstw, zaproponowała metodologię ich obliczania oraz podjęła się ustalenia tych wskaźników dla poszczególnych sektorów polskiej gospodarki. Zamiarem Komisji jest cykliczna ich prezentacja na łamach miesięcznika "Rachunkowość". Prezentowane opracowanie jest wspólnym przedsięwzięciem Komisji ds. Analizy Finansowej Rady Naukowej SKwP i Wywiadowni Gospodarczej InfoCredit, której baza danych stanowi podstawę do obliczenia poszczególnych wskaźników.

2. Sposób ustalenia wskaźników finansowych i ich wartość poznawcza (...)

3. Charakterystyka bazy danych (...)

4. Metodologia liczenia wskaźników sektorowych oraz forma ich prezentacji (...)

5. Zakończenie (...)

(*) Przykład interpretacji wyników przedstawianych w tabelach za lata 2002, 2003, 2004 i 2005 został zaprezentowany w dziale "Sektorowe wskaźniki finansowe".