ZDZISŁAW FEDAK, TADEUSZ NAUMIUK

Rachunek kosztów prowadzi się przede wszystkim po to, aby zaspokoić własne potrzeby przedsiębiorstwa i wspomagać realizację głównego zadania, jakim jest wzrost jego wartości. Czynienie zadość postanowieniom ustawy o rachunkowości - to powinność ważna, ale nieprzesądzająca jeszcze o potrzebie prowadzenia rachunku kosztów.

Podstawowe zadanie rachunku kosztów to dostarczanie zarządowi informacji o kosztach niezbędnych do kierowania przedsiębiorstwem ciągle (powtarzalnie) oraz doraźnie.

W sposób ciągły, z okresu na okres, pełny rachunek kosztów dostarcza zazwyczaj danych, pomocnych do:
a) uzyskiwania pożądanej rentowności produktów wytwarzanych i/lub sprzedawanych przez jednostkę oraz
b) kontroli kosztów jednostki, a w efekcie utrzymania ich na poziomie uznanym za racjonalny.

Zadania te mogą być realizowane łącznie (zarówno a, jak i b) - lub cząstkowo (tylko a lub tylko b). Nie są one konkurencyjne wobec siebie (realizacja jednego zadania nie wyklucza drugiego), ale niekiedy potrzebne są kompromisy, gdyż to co służy lepszemu rozpoznaniu kosztów produktów, może osłabiać ich kontrolę lub na odwrót.

Doraźnie potrzebne mogą być dane wspomagające podejmowanie różnych decyzji, kiedy to elementem rozstrzygającym o wyborze jest większa opłacalność danego wariantu. Przykładowo dotyczy to decyzji typu: jak ukształtować optymalną strukturę asortymentową wytwarzanych produktów z punktu widzenia rentowności lub wykorzystania będących w niedoborze zdolności produkcyjnych względnie surowców; czy określony półfabrykat wytwarzać samemu czy kupować u kooperantów; czy lepiej remontować, względnie ulepszać urządzenie czy nabyć nowe lub skorzystać z leasingu itp.

Dane do takiego rachunku potrzebne są jednak tylko od przypadku do przypadku, przy czym zależnie od tego czego decyzja ma dotyczyć, są to za każdym razem inne dane. Dlatego kształtując postać rachunku kosztów, potrzeby takie nie są brane pod uwagę. Do obliczeń dane czerpane są z "ciągłego", powtarzalnie przeprowadzanego rachunku kosztów, a w razie ich braku - są one szacowane.

(...)