JUSTYNA ADAMCZYK

Wykazany przez jednostkę za rok obrotowy w rachunku zysków i strat oraz bilansie zysk podlega podziałowi, a strata - pokryciu. Może to jednak nastąpić dopiero po przyjęciu go przez właścicieli do akceptującej wiadomości, a więc zatwierdzeniu sprawozdania finansowego, w którym wykazano stanowiący przedmiot podziału (pokrycia) wynik finansowy, przez właściwy organ zatwierdzający (art. 53 ust. 3, 4 ustawy o rachunkowości zwanej dalej ustawą), co powinno nastąpić nie później niż 6 miesięcy od dnia bilansowego (art. 53 ust. 1 ustawy). Organem zatwierdzającym jest organ, który zgodnie z obowiązującymi jednostkę przepisami prawa, statutem, umową lub na mocy prawa własności jest uprawniony do zatwierdzania sprawozdania finansowego jednostki. Np. w spółkach akcyjnych, z o.o., komandytowo-akcyjnych jest to zwyczajne zgromadzenie. W przypadku spółki osobowej, z wyjątkiem komandytowo-akcyjnej, oraz spółki cywilnej organami takimi są wspólnicy.

W jednostkach, w których sprawozdanie finansowe podlega obowiązkowi badania, zatwierdzenie powinno poprzedzić zbadanie go przez niezależnego biegłego rewidenta, powołanego przez organ zatwierdzający, przy czym zysk może być dzielony tylko wtedy, gdy biegły rewident wydał opinię bez zastrzeżeń lub z zastrzeżeniem. (Ograniczenie to nie dotyczy pokrycia straty.)

Organ zatwierdzający podejmuje również uchwałę o podziale zysku lub pokryciu straty (art. 53 ust. 3 i 4 ustawy, a w przypadku spółek kapitałowych również art. 231 § 2 pkt 2 i art. 395 § 2 pkt 2 Ksh). W przypadku spółki z o.o. uchwała o podziale zysku nie może być podjęta drogą pisemnego głosowania (art. 231 § 4 Ksh).

II

Ustawa wprowadziła - jak wiadomo - kategorię "błędu podstawowego" (art. 54 ust. 3), którego korekty ujmuje się bezpośrednio na koncie kapitału (funduszu) własnego, jako zysk (stratę) z lat ubiegłych. Są to korekty błędów ujawnionych w roku obrotowym, lecz popełnionych w okresach przeszłych, które wywierają na tyle istotny wpływ na sprawozdania finansowe sporządzone i zatwierdzone w poprzednich latach, że po wykryciu tych błędów nie można już uznać, by sprawozdania te były wiarygodne na dzień ich zatwierdzenia i odzwierciedlały w sposób prawidłowy, rzetelny i jasny sytuację majątkową, finansową oraz wynik finansowy jednostki. Z reguły przez błędy podstawowe rozumie się skutki usunięcia w roku obrotowym istotnych zniekształceń, dotyczących aktywów i zobowiązań, popełnionych w poprzednich okresach.

Odniesienie skutków błędu podstawowego w ciężar lub na dobro "zysków/strat z lat ubiegłych" powoduje, że na koncie, które - co do zasady - gromadzi zatwierdzony, lecz niepodzielony zysk lub niepokrytą stratę, znajdują się kwoty, które nie zostały zatwierdzone, a zatem nieakceptowane przez organ zatwierdzający.

Dlatego o korektach błędów podstawowych dokonanych w ciągu roku obrotowego trzeba w toku zatwierdzania sprawozdania finansowego i podejmowania decyzji o podziale zysku (pokryciu straty) poinformować organ zatwierdzający i uzyskać jego akceptację.

W tym celu podlegający podziałowi wynik finansowy netto powinien być odpowiednio skorygowany o sumę błędów podstawowych, czego wyraz mogłaby stanowić wzmianka w podejmowanej przez organ zatwierdzający uchwale o podziale zysku lub pokryciu straty.

(...)