JULIUSZ KAMIŃSKI

Z dniem 1 maja 2004 r., tj. z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, nastąpią istotne zmiany w zakresie podatku od towarów i usług. Będą one konsekwencją wejścia w życie nowej ustawy o VAT, która ma zharmonizować polskie uregulowania w tym zakresie z prawem wspólnotowym.

Ze względu na to, że w chwili przygotowywania niniejszego artykułu trwały jeszcze w Sejmie prace nad nową ustawą, a wiadomo że "diabeł tkwi w szczegółach" - przedwczesne byłoby dokładne omawianie nowych przepisów. Dlatego, w dalszej części, przedstawione zostaną te generalne zmiany, których niezbędność wprowadzenia i bezsporność wynika z przystąpienia Polski do UE. Spowodują one w szczególności istotne zmiany w zasadach dokonywania rozliczeń z podmiotami ze Wspólnoty Europejskiej, i to zarówno tej "starej", liczącej 15 państw, jak i poszerzonej o 9 innych niż Polska krajów. Znajomość nowych zasad pozwoli nie tylko przybliżyć obowiązujące w niedalekiej przyszłości rozwiązania szczegółowe, ale również zawczasu przygotować się do ich stosowania, z czym wiązać się może uzupełnienie lub zmiana programów komputerowych.

Jednocześnie można z pewnym uproszczeniem przyjąć, że generalne zasady obowiązujące dziś:

- przy zakupie i sprzedaży towarów w kraju, a więc przy transakcjach dokonywanych między dwoma polskimi podatnikami VAT,

- przy imporcie z i eksporcie towarów do państw nienależących do Wspólnoty Europejskiej, dokonywanym przez polskiego podatnika VAT,

pozostaną bez większych zmian.

W szczególności bez większych zmian pozostaną uregulowania dotyczące:

- zakresu i sposobu ewidencjonowania przez podatników sprzedaży i zakupów dokonywanych w kraju oraz w eksporcie wzgl. imporcie następującym do - wzgl. z krajów nienależących do Wspólnoty Europejskiej.

- zakresu stosowania kas rejestrujących, jak również ulgi związanej z rozpoczęciem w obowiązującym terminie ewidencji za pomocą kas obrotu i podatku należnego,

- okresu przechowywania dokumentów,

- zwrotu podatku podróżnym (dotyczyć one będą tylko osób fizycznych niemających stałego zamieszkania na terytorium państw Wspólnoty Europejskiej),

- szczególnych rozwiązań dotyczących rolników,

- momentu powstania obowiązku podatkowego (wyjątek: otrzymanie zaliczki - por. dalej),

- stawek podatku (nadal podstawowa będzie stawka 22%, jak również będzie stosowana obniżona 7% stawka VAT, choć zakres jej stosowania będzie węższy od aktualnego; eksport nadal będzie podlegał opodatkowaniu 0% stawką VAT),

- rejestracji dla potrzeb VAT.

Przewiduje się, że do ustawy - z niezbyt istotnymi modyfikacjami - będą włączone uregulowania dotyczące:

- wyłączeń ze stosowania ustawy (m.in. do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zakładu/oddziału samodzielnie sporządzającego bilans),

- zwolnień podmiotowych,

- opodatkowania VAT towarów własnej produkcji i towarów, które po nabyciu nie były przedmiotem dostawy towarów, w przypadku:

- rozwiązania spółki cywilnej i osobowej spółki handlowej,

- zaprzestania przez podatnika, będącego osobą fizyczną, wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu, obowiązanego - na podstawie odrębnych przepisów - do zawiadomienia właściwego organu o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej,

- organów egzekucyjnych, określonych w ustawie z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 z późn. zm.) oraz komorników sądowych wykonujący czynności egzekucyjne, traktowanych jako płatników podatku VAT od dokonywanej w trybie egzekucji dostawy towarów będących własnością dłużnika lub posiadanych przez niego z naruszeniem obowiązujących przepisów,

- rozliczania się małych podatników metodą kasową,

- podstawy opodatkowania (modyfikacje wiążą się z rozszerzeniem czynności podlegających opodatkowaniu; przykładowo: obrotem jest także otrzymana dotacja, subwencja i inne dopłaty o podobnym charakterze związane z dostawą lub świadczeniem usług; obowiązek podatkowy powstanie z chwilą uznania rachunku bankowego podatnika; w przypadku zaliczkowej wpłaty dotacji, subwencji itp. - obowiązek podatkowy powstanie w części opłaconej).

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów oraz wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów - ogólne pojęcia (...)

Podatnik VAT UE (...)

Inne przewidywane zmiany ustawy o VAT (...)