STANISŁAW KOC

Przychody ze sprzedaży w myśl prawa podatkowego i bilansowego

(fragment)

Ustawa z 29.09.1994 r. o rachunkowości - Dz. U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 z późn. zm. (dalej uor) definiuje ogół przychodów (art. 3 ust. 1 pkt 30) jako uprawdopodobnione powstanie w okresie sprawozdawczym korzyści ekonomicznych, o wiarygodnie określonej wartości, powodujących zwiększenie wartości aktywów albo zmniejszenie kwoty zobowiązań, które w rezultacie doprowadzą do wzrostu kapitału własnego lub zmniejszenia jego niedoboru w inny sposób, niż wniesienie środków przez udziałowców lub właścicieli.

Uor nie zawiera natomiast definicji przychodów ze sprzedaży. Wobec jednak określenia w niej - jako składowej wyniku finansowego netto (art. 42 ust. 1) - wyniku działalności operacyjnej oraz treści pozostałych przychodów operacyjnych (art. 3 ust. 1 pkt 32), przychodów finansowych (art. 42 ust. 3) i zysków nadzwyczajnych (art. 3 ust. 1 pkt 33) można przyjąć, że jest to przychód netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów, z uwzględnieniem dotacji, opustów, rabatów i innych zwiększeń lub zmniejszeń przychodu bez podatku od towarów i usług (art. 42 ust. 1 ).

Nie ulega też wątpliwości, że przez sprzedaż produktów, a więc wyrobów, usług oraz towarów i materiałów, rozumie się ich dostawy w kraju, na rzecz kontrahentów wewnątrzwspólnotowych i na eksport. Są to dostawy towarów i świadczenie usług w rozumieniu ustawy o VAT (sprzedaż rzeczy zaliczonych uprzednio do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w myśl uor wpływa odpowiednio na pozostałe przychody i koszty pozaoperacyjne).

Podstawowy mankament tej definicji - z punktu widzenia praktyki - to brak informacji, pod jaką konkretnie datą przychód uważa się za zrealizowany. Dlatego w praktyce za wiążące dla potrzeb rachunkowości przyjmuje się daty określone w ustawach o podatku dochodowym (od osób prawnych - Dz. U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm. - updop, od osób fizycznych - Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm. - updof), co zapewnia jednolitość ujęcia przychodów ze sprzedaży w księgowości oraz w podatkowych rozliczeniach dochodu.

Wyjątek w tym zakresie stanowią przychody z niezakończonych długotrwałych umów o usługi, w tym budowlane, które w myśl art. 34a ust. 1 uor ustala się obowiązkowo, mimo że nie nastąpiło przekazanie ich części nabywcy - inwestorowi (por. art. 654 K.c.).

Wbrew głoszonym niekiedy poglądom przy ustalaniu przychodów jednostka (podatnik) nie ma obowiązku stosowania postanowień Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (MSR). W art. 10 ust. 3 uor mówi się bowiem, że w sprawach nieuregulowanych ustawą, a taką sprawą jest niewątpliwie szczegółowe określenie momentu przychodu ze sprzedaży, jednostka może - w razie braku krajowego standardu rachunkowości (a takiego na razie nie ma) - stosować MSR, nie zaś że musi stosować MSR.

Co więcej - za warunek uznania ksiąg rachunkowych za prawidłowe ustawodawca uznaje uporządkowanie zapisów według kryteriów klasyfikacyjnych (a więc także podziału na okresy), umożliwiających sporządzanie na ich podstawie, w obowiązujących terminach, deklaracji podatkowych (art. 24 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 pkt 1 uor).

(...)

---