Próbkowanie w normach wykonania zawodu biegłego rewidenta

(fragment)

Obecne, obowiązujące od 1.01.2003 r. normy wykonywania zawodu po raz pierwszy podejmują bliżej zagadnienie stosowania badań wyrywkowych przy przeprowadzaniu rewizji finansowej. Punkt 22 normy nr 1 "Ogólne zasady badania sprawozdań finansowych", dotyczący właśnie tego problemu, brzmi:

Osiągnięcie celów badania nie wymaga - jak wspomniano - przeprowadzenia szczegółowego badania wszystkich składowych sald lub grup operacji gospodarczych. Uzasadnia to stosowanie badań wyrywkowych, których przedmiotem jest tylko część danych (zbioru) składających się na dane saldo lub grupę operacji gospodarczych. Zależnie od sposobu doboru danych do stanowiącej przedmiot szczegółowego badania próbki, wchodzącej w skład badanego zbioru, rozróżnia się:

- dobór celowy (np. badaniem obejmowane są wszystkie pozycje nietypowe, pozycje o kwocie wyższej od określonej, wszystkie operacje gospodarcze z przełomu roku),

- dobór przypadkowy, niedokonany metodami statystycznymi,

- dobór losowy, dokonany metodami statystycznymi (przy zachowaniu zasad rachunku prawdopodobieństwa), kiedy to wszystkie objęte zbiorem dane mają jednakowe szanse wejścia do próbki.

Niestety, podana w normie definicja doboru losowego jest zbyt wąska, bowiem nie uwzględnia wielu sposobów doboru próby, uznawanych w literaturze za losowe. Do tego, by dobór próby uznać za dobór losowy potrzeba by:

- następował on za pomocą mechanizmu losowego;

- wszystkie jednostki badanego zbioru (populacji generalnej) miały znane, różne od zera prawdopodobieństwo (szansę) wejścia do próby oraz

- dla każdej możliwej próby dało się określić prawdopodobieństwo jej realizacji.

Nie jest natomiast konieczne, żeby wszystkie jednostki miały identyczne prawdopodobieństwo wejścia do próby. Statystyka dostarcza różnych metod, które pozwalają na wnioskowanie o całej badanej zbiorowości na podstawie próby, do której jednostki zostały wylosowane z różnymi prawdopodobieństwami.

(...)

---