RADOSŁAW IGNATOWSKI

Dostosowanie polskiego prawa do wymogów unijnych spowodowało poważne zmiany prawa bilansowego. Wyrazem tego są kilkakrotne - na przestrzeni 2003 i 2004 roku - zmiany ustawy o rachunkowości (dalej ustawa), wprowadzone ustawami z 26.06.2003 r. o zmianie ustawy o rachunkowości (Dz. U. nr 139, poz. 1324), z 12.12.2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 229, poz. 1176) oraz z 30.04.2004 r. o zmianie ustawy o rachunkowości (Dz. U. nr 145, poz. 1535). Zawierają one m.in. przepisy nowelizujące zasady sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych, określone w rozdziale 6 ustawy. One też są przedmiotem niniejszego opracowania.

Wymóg stosowania w Polsce prawa zgodnego z prawem stanowionym przez organy Unii Europejskiej powoduje, że zmiany w nim przekładają się na zmiany w naszych przepisach. Znaczące w tym względzie było przyjęcie przez UE rozporządzenia nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 19.07.2002 roku w sprawie stosowania międzynarodowych standardów rachunkowości. Rozporządzenie to traktuje głównie o obowiązku sporządzania przez spółki publiczne skonsolidowanych sprawozdań finansowych zgodnie z MSR i z uwagi na jego rangę (rozporządzenie UE uchyla sprzeczne z nim przepisy ustaw krajów członkowskich) nie wymaga bezpośrednio jego ratyfikowania przez kraje członkowskie. Dla zachowania jednak zgodności stosowanych rozwiązań przez inne jednostki gospodarcze, co dotyczy także jednostkowych sprawozdań finansowych, spowodowało ono uchwalenie Dyrektywy 2003/51/EC Parlamentu Europejskiego i Rady z 18.06.2003 roku zmieniającej Dyrektywy 78/660/EEC, 83/349/EEC, 86/635/EEC i 91/674/EEC w sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych wybranych typów spółek, banków oraz innych finansowych instytucji oraz instytucji ubezpieczeniowych. Jest to już bezpośredni powód dla wprowadzenia zmian w ustawie.

Inną przyczyną zmian ustawy jest korekta drobnych błędów, jakie wkradły się do dużej nowelizacji ustawy, wprowadzonej ustawą z 9.11.2000 r. o zmianie ustawy o rachunkowości (Dz. U. nr 113, poz. 1186).

Zmiany wprowadzone wskazanymi ustawami dotyczą głównie następujących zagadnień sprawozdawczości skonsolidowanej (w nawiasie wskazano na przepisy ulegające zmianom, które regulują dane zagadnienie):

- zakresu i kryteriów zwolnień jednostek dominujących z obowiązku sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych (art. 56 ust. 1, 2 i 4),

- wyłączeń jednostek podporządkowanych z obowiązku objęcia ich danych skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym i w konsekwencji stosowanych metod ich obejmowania (art. 57 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2, art. 58 ust. 1 pkt. 2 i 3 oraz art. 59 ust. 2),

- zakresu stosowania metody praw własności, o której mowa w art. 62 i 63 ustawy, do sporządzania sprawozdań finansowych,

- badania sprawozdań finansowych, sporządzanych w myśl przepisów rozdziału 6 ustawy, lecz innych niż skonsolidowane sprawozdania finansowe grup kapitałowych (art. 64 ust. 1),

- obowiązków w zakresie publikowania i składania w rejestrze sądowym skonsolidowanych sprawozdań finansowych, szczególnie gdy polska jednostka dominująca, należąca do międzynarodowej grupy kapitałowej, nie sporządza takiego sprawozdania (dodane art. 64a, art. 69 ust. 4 oraz art. 70 ust. 1a).

Zmiany te omawiamy później.

Zwolnienia od obowiązku sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych (...)
Publikacja skonsolidowanych sprawozdań finansowych (...)
Badanie sprawozdań finansowych jednostek powiązanych (...)
Jednostki podporządkowane obejmowane konsolidacją (...)
Zmiany porządkowe (...)