JULIUSZ KAMIŃSKI

Wraz z wejściem w życie nowej ustawy - z 11.03.2004 r. - o VAT oraz przepisów wykonawczych do niej, zmodyfikowane zostały zasady dokumentowania czynności podlegających VAT. Najczęściej kwota naliczonego VAT obniżającego podatek należny wynika z faktur (art. 86 ust. 2 ustawy o VAT). Ogólne zasady ich wystawiania określa z kolei art. 106 ustawy o VAT, uszczegółowia zaś rozporządzenie Ministra Finansów z 27.04.2004 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, zasad wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 97, poz. 971), zwane dalej rozporządzeniem z 27.04.2004 r.

Do wystawienia faktury VAT, w myśl art. 106 ust. 1 ustawy o VAT, obowiązani są podatnicy tego podatku, a stwierdzająca dokonanie sprzedaży faktura - poza pewnymi wyjątkami - powinna zawierać datę sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy.

Obowiązek wystawiania faktury dotyczy także dostawy towarów lub świadczenia usług dokonywanych przez czynnych podatników VAT lub zwolnionych, jeżeli miejscem opodatkowania tych czynności jest terytorium innego niż Polska państwa UE lub terytorium państwa trzeciego, a podatnicy ci nie są zidentyfikowani dla podatku od wartości dodanej (VAT w krajach UE)lub - w przypadku państwa trzeciego - podatku o podobnym charakterze.

Obowiązek wystawienia faktury powstaje także w razie otrzymania części należności przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi.

Te ogólne zasady wystawiania faktur uszczegółowione zostały w rozporządzeniu z 27.04.2004 r.

Kto wystawia fakturę VAT

Faktury VAT, w tym także oznaczone określeniem VAT marża lub VAT- MP (mały podatnik) wystawiają przede wszystkim czynni podatnicy VAT, posiadający numer identyfikacji podatkowej, na dokonane przez siebie:
- dostawy towarów i usług w kraju - na rzecz polskich podatników VAT
- dostawy wewnątrzwspólnotowe w ramach UE - na rzecz podatników VAT UE,
- dostawy na eksport,
- usługi wykonane po za terytorium Polski,

jak również na otrzymane na poczet dostaw i usług przedpłaty (zaliczki).

Nie wystawia się faktury VAT przy sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej lub prowadzących tę działalność w formie indywidualnych gospodarstw rolnych, bez względu na miejsce ich zamieszkania.

Od tej zasady istnieją wyjątki; fakturę VAT wystawia się:
- obowiązkowo w razie:
- wewnątrzwspólnotowej sprzedaży wysyłkowej dokonywanej z Polski,
- wewnątrzwspólnotowej dostawy nowych środków transportu,
- na życzenie nabywcy - osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej lub prowadzącej indywidualne gospodarstwo rolne.

O ile faktura dotyczy sprzedaży zarejestrowanej za pomocą kasy rejestrującej, to do kopii faktury pozostającej u wystawcy faktury dołącza się paragon dokumentujący tę sprzedaż, co ma pozwolić na uniknięcie podwójnego opodatkowania tej samej transakcji. Obowiązek dołączania paragonu do kopii faktury nie dotyczy sprzedaży dokumentowanej fakturą emitowaną przez kasę rejestrującą, a wartość sprzedaży i kwota podatku należnego zostały zarejestrowane w dobowym raporcie fiskalnym kasy.

Obowiązek wystawiania faktur VAT mają też osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, chociaż nie są one generalnie podatnikami VAT, jeżeli dokonują wewnątrzwspólnotowej dostawy nowych środków transportu, a okoliczności nie wskazują na zamiar wykonywania tej czynności w sposób częstotliwy. (Chodzi więc o podmioty, które są podatnikami VAT ze względu na wykonanie tej czynności).

Dane typowej faktury VAT (...)
Obliczanie podatku w praktyce (...)
Faktury stwierdzające dokonanie dostawy towarów lub świadczenia usług opodatkowanych w innym państwie (...)
Faktury od marży (...)
Faktury wewnętrzne (...)
Możliwość wystawiania faktur VAT przez nabywcę (...)
Terminy wystawiania faktur VAT (...)
Faktury na zaliczki (...)

Cdn.