STANISŁAW KOC

Aporty wnoszone do spółek kapitałowych
- Kodeks spółek handlowych, podatki, księgowość

(fragment)

Obejmowane w spółkach kapitałowych, a więc w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjnych, udziały lub akcje - co wiąże się z utworzeniem kapitału zakładowego nowo zawiązywanej spółki, albo podwyższeniem kapitału już istniejącej - mogą być pokryte wkładami pieniężnymi lub(i) niepieniężnymi. Wkłady niepieniężne przyjęło się określać mianem aportów. Przedmiotem aportu mogą być te rzeczy i prawa majątkowe, stanowiące wkład na pokrycie obejmowanych udziałów oraz akcji, które posiadają tzw. zdolność aportową. Oznacza to, że:

ˇ są one zbywalne, a więc mogą stanowić przedmiot obrotu,

ˇ kwalifikują się do aktywów bilansu, gdyż posiadają ustaloną w wiarygodny sposób wartość ekonomiczną i jako składniki przyniosą spółce kapitałowej w określonej perspektywie korzyści ekonomiczne.

Kodeks spółek handlowych (K.s.h.) nie definiuje wkładu niepieniężnego, lecz z orzecznictwa sądowego wynika, że wkładem niepieniężnym mogą być:

1. Środki trwałe, do których zalicza się w szczególności:

- nieruchomości, w tym grunty, prawo wieczystego użytkowania gruntu, budynki i budowle, a także będące odrębną własnością lokale mieszkalne lub użytkowe,

- maszyny, urządzenia, środki transportu i inne rzeczy.

2. Wartości niematerialne i prawne, mające postać zbywalnych praw majątkowych (np. licencji, patentów i praw autorskich), a także innych praw (np. know-how i znaków towarowych).

3. Aktywa finansowe, jak np. udziały w spółkach z o.o. oraz papiery wartościowe, zwłaszcza akcje, obligacje i weksle.

4. Rzeczowe aktywa obrotowe, tj. materiały, towary i produkty.

5. Należności (wierzytelności) wymagalne i możliwe do odzyskania.

6. Zbiór rzeczy i praw, jaki stanowi przedsiębiorstwo w rozumieniu przedmiotowym w myśl art. 551 Kodeksu cywilnego .

Nie może być przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej prawo niezbywalne (np. prawo użytkowania, służebności osobiste) oraz świadczenie pracy lub usług (art. 14 K.s.h.).

W umowie spółki z o.o. szczegółowego określenia wymagają: przedmiot wkładu, osoba wspólnika wnoszącego aport oraz liczba i wartość nominalna objętych w zamian udziałów (art. 158 § 1 K.s.h.), zaś w zgłoszeniu spółki z o.o. do sądu rejestrowego podaje się m.in. informację o wnoszonych do spółki wkładach niepieniężnych (art. 166 § 1 K.s.h.) oraz - w załączniku - stwierdzenie, że wkłady zostały w całości wniesione (art. 167 § 1 K.s.h.).

W przypadku spółki akcyjnej statut powinien zawierać postanowienia dotyczące innych świadczeń na rzecz spółki aniżeli wpłata należności za akcje (art. 304 § 2 pkt 2 K.s.h.), a więc także dotyczące aportów; w akcie notarialnym należy określić osoby wnoszące aporty, przedmiot i wartość aportów (art. 313 § 4 K.s.h.), zaś w zgłoszeniu do sądu zaznaczyć wniesienie wkładów niepieniężnych wraz z oświadczeniem zarządu, że ich wniesienie jest zapewnione (art. 318 i 320 K.s.h.),

Akcje obejmowane za wkłady niepieniężne (art. 309 K.s.h.) powinny być pokryte w całości nie później niż przed upływem roku po zarejestrowaniu

spółki, z tym że jeżeli ogół akcji jest w całości lub części pokryty wkładami niepieniężnymi lub częściowo pieniężnymi, to przed zarejestrowaniem spółki należy pokryć co najmniej jedną czwartą wartości nominalnej akcji.

Wartość aportów nie może być niższa od wartości nominalnej obejmowanych za nie udziałów (art. 254 § 3 K.s.h.) lub akcji (art. 309 § 1 K.s.h.), może jednak być wyższa. W przypadku takim zadeklarowana nadwyżka wartości aportów nad wartością nominalną udziałów lub akcji zwiększa kapitał zapasowy (art. 154 § 3 i 396 § 2 K.s.h.).

Zdolność aportową wkładów niepieniężnych powinien by sprawdzić sąd rejestrowy, aczkolwiek różnie z tym bywa.

Za prawidłowe ustalenie wartości aportów wnoszonych do spółki z o.o. odpowiadają wnoszący je wspólnik oraz zarząd (art. 175 § 1). Natomiast poprawność wyceny aportów wnoszonych do spółki akcyjnej sprawdza biegły rewident (art. 312 K.s.h.).

K.s.h. nie zawiera wskazówek jak postąpić, jeżeli spółka sprzedaje uprzednio odkupione przez siebie akcje własne - nie podwyższając kapitału zakładowego - za wkład niepieniężny. Nie wydaje się, by w spółkach akcyjnych potrzebne było w przypadku takim powoływanie biegłego rewidenta do sprawdzenia poprawności ustalenia wartości wkładów. Zarząd odpowiada za właściwe ustalenie wartości wkładów.

(...)

---