TOMASZ BAKALARSKI

Zmiany przepisów o instrumentach finansowych

(fragment)

W dniu 23 lutego 2004 roku Minister Finansów podpisał rozporządzenie zmieniające rozporządzenie z 12.12.2001 roku w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych. Ukazało się ono w Dzienniku Ustaw nr 31 poz. 266. Zmienione zasady obowiązują po raz pierwszy przy sporządzaniu sprawozdań finansowych za rok obrotowy, rozpoczynający się w 2004 roku, jednak niektóre przepisy rozporządzenia mogą być stosowane już do sprawozdań finansowych za 2003 rok. Rozporządzenie z 12.12.2001 r. obowiązujące od 1 stycznia 2002 roku budziło wiele dyskusji w środowisku księgowych oraz biegłych rewidentów, których wyniki - jak się wydaje - odzwierciedlają zmiany do rozporządzenia.

* * * Jednym z najczęściej zgłaszanych postulatów było zwolnienie "małych" jednostek, których sprawozdania nie są corocznie badane, z obowiązku stosowania przepisów rozporządzenia po pierwsze ze względu na bardzo złożony charakter zagadnienia, a po drugie ograniczony zakres występowania instrumentów finansowych w takich jednostkach.

Ministerstwo Finansów pozytywnie ustosunkowało się do tego postulatu, zwalniając - w dodanym do § 2 ust. 2 z obowiązku stosowania przepisów rozporządzenia jednostki, których sprawozdania nie podlegają obowiązkowemu badaniu zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy o rachunkowości (zwanej dalej ustawą), o ile nie spowoduje to istotnie ujemnego wpływu na rzetelny i jasny obraz ich sytuacji majątkowej i finansowej oraz wynik finansowy. Zwolnienie to jednostki mogą zastosować już do sprawozdań finansowych sporządzonych za rok obrotowy zaczynający się w 2003 roku.

Jednostki nie stosujące przepisów rozporządzenia zobowiązane są jednak opisać w swojej dokumentacji zasad (polityki) rachunkowości (art. 10 ustawy) przyjęte przez siebie zasady: uznawania, wyceny, ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych.

Ponadto, zgodnie z wymogami IV Dyrektywy Rady Unii Europejskiej, powinny one ujawnić w dodatkowych informacjach i objaśnieniach następujące dane:

1) dla każdej grupy pochodnych instrumentów finansowych - informacje o:

- wartości godziwej tych instrumentów, o ile wartość taką można wiarygodnie ustalić,

- rodzaju i charakterystyce tych instrumentów,

2) dla długoterminowych aktywów finansowych wykazywanych w sprawozdaniu finansowym w cenie nabycia przekraczającej ich wartość godziwą - informację o:

a) wartości bilansowej i wartości godziwej poszczególnych składników tych aktywów lub ich jednorodnych grup,

b) przyczynach niedokonania odpisów aktualizujących wartość bilansową tych aktywów do wysokości wartości godziwej, w tym przesłanki uzasadniające przekonanie jednostki, że wartość bilansowa zostanie przywrócona wobec wzrostu wartości godziwej.

Warto pamiętać, że niektóre jednostki, które w świetle rozporządzenia mogłyby być zwolnione z obowiązku stosowania jego postanowień, mogą na mocy innych przepisów być nadal zobowiązane do dokonywania wycen, prezentacji i ujawniania informacji o instrumentach finansowych w sposób przewidziany w rozporządzeniu. Dotyczy to na przykład - wobec wymogu stosowania w grupie kapitałowej jednakowych zasad rachunkowości (art. 63b ustawy) - jednostek zależnych i współzależnych, których dane objęte są skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym sporządzanym przez jednostkę dominującą.

(...)

---