DANUTA KRZYWDA

W rezultacie negocjacji akcesyjnych zakończonych w Kopenhadze w grudniu 2002 r. oraz pozytywnego wyniku referendum przeprowadzonego w czerwcu 2003 r. Polska wkrótce stanie się pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej (UE). Członkostwo to będzie miało daleko idące konsekwencje także dla treści sprawozdawczości finansowej polskich jednostek gospodarczych i sposobu ich rewizji (badania).

Z chwilą bowiem przystąpienia do UE będą nas obowiązywały przepisy rozporządzenia nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady UE z 19.07.2002 r. w sprawie stosowania Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (MSR), przez które rozumie się również następców MSR - Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (IFRS) i związane z nimi interpretacje (SIC - IFRIC). W rozporządzeniu tym przewiduje się m.in., iż:

1) spółki będące emitentami papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu na regulowanych rynkach państw członkowskich będą miały obowiązek stosowania MSR przy sporządzaniu skonsolidowanych sprawozdań finansowych za okresy rozpoczynające się od 1 stycznia 2005 r.,

2) państwa członkowskie UE mogą zezwolić, aby obowiązek stosowania MSR przy sporządzaniu skonsolidowanych sprawozdań finansowych dotyczył okresów rozpoczynających się od 1 stycznia 2007 r. - w odniesieniu do spółek -emitentów wyłącznie dłużnych papierów wartościowych, dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym państwa członkowskiego lub emitentów papierów wartościowych, które zostały dopuszczone do publicznego obrotu w państwie - które nie jest członkiem UE i które w tym celu stosowały standardy akceptowane na świecie, przed ogłoszeniem omawianego rozporządzenia (chodzi o US GAAP),

3) państwa członkowskie mogą nałożyć obowiązek lub zezwolić na stosowanie MSR przy sporządzaniu jednostkowych sprawozdań finansowych przez emitentów papierów własnościowych oraz przy sporządzaniu skonsolidowanych lub jednostkowych sprawozdań przez pozostałe podmioty objęte prawem o rachunkowości.

Z kolei spodziewana niebawem nowelizacja VIII dyrektywy UE nałoży na państwa członkowskie obowiązek przeprowadzania rewizji finansowej, począwszy od sprawozdań za rok 2005, zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Rewizji Finansowej (MSRF).

W świetle postanowień rozporządzenia 1606/2002 oraz zmian VIII dyrektywy konieczne będą zmiany w ustawie o rachunkowości, a w szczególności określenie grup podmiotów, które - poza jednostkami wskazanymi w rozporządzeniu - będą zobowiązane lub będą mogły stosować MSR. Po rozstrzygnięciu tej kwestii, jednostki zobowiązane do prowadzenia ksiąg rachunkowych ulegną podziałowi na:

- stosujące MSR - przy wycenie aktywów i pasywów oraz ustalaniu wyniku finansowego, a także sporządzaniu sprawozdań finansowych,

- stosujące do tych celów ustawę o rachunkowości, jako odrębne źródło zasad.

W trosce o porównywalność treści sprawozdań finansowych, sporządzanych przez obie grupy jednostek, konieczne będzie zapewnienie spójności przepisów ustawy o rachunkowości i rozporządzeń wykonawczych do niej z postanowieniami MSR. Dodatkowy argument - to powiązania kapitałowe zachodzące pomiędzy jednostkami, należącymi do obu grup, a także łączenie się jednostek zaliczonych do różnych grup.

Zapewnienie spójności polskiego prawa o rachunkowości z MSR zostanie w istotnym zakresie osiągnięte przez zgodność ustawy o rachunkowości z IV i VII dyrektywą Rady Unii Europejskiej, modyfikowanymi obecnie w celu ich zbliżenia do MSR.

Znajomość MSR i umiejętność ich stosowania w praktyce staje się zatem koniecznością; dotyczy to zarówno księgowych - sporządzających sprawozdania finansowe, jak też biegłych rewidentów - uwiarygodniających informacje zawarte w tych sprawozdaniach Dla księgowych spółek będących emitentami papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu na regulowanych rynkach państw członkowskich i sporządzających względnie biegłych rewidentów badających te skonsolidowane sprawozdania finansowe, konieczność ta zaistnieje od 1 stycznia 2005 r., dla pozostałych nieco później.

Biorąc pod uwagę te okoliczności, celowe wydaje się przedstawienie stanu wyjściowego i wskazanie kierunków przewidywanych zmian w rewizji finansowej spowodowanych zastosowaniem MSR.

2. Analiza stanu wyjściowego (...)

3. Kierunki przewidywanych zmian w rewizji finansowej po wprowadzeniu obowiązku stosowania MSR (...)

4. Zakończenie (...)