W myśl ogólnych zasad rachunkowości stan aktywów i pasywów jednostki powinien być corocznie sprawdzony drogą ich inwentaryzacji. Dotyczy to również środków trwałych w użytkowaniu, zapasie i budowie, jak też inwestycji w nieruchomości. Należy je - w zasadzie - raz do roku, na dzień kończący rok obrotowy zinwentaryzować drogą spisu z natury lub - weryfikacji.

Ustawa o rachunkowości dopuszcza jednak pewne ułatwienia, polegające na tym, że:

- spis z natury oraz weryfikacja objętych ewidencją składników majątkowych, a więc także środków trwałych i środków trwałych w budowie oraz inwestycji w nieruchomości, może być przeprowadzony również w ciągu kwartału poprzedzającego dzień bilansowy lub 15 dni następujących po tym dniu, a nie wyłącznie na dzień bilansowy;

- spis z natury środków trwałych oraz maszyn i urządzeń w toku budowy ; jeżeli znajdują się one na strzeżonym terenie jednostki, może następować nie rzadziej niż raz na 4 lata, i to w dowolnym dniu roku; wymóg, aby środki trwałe znajdowały się na terenie strzeżonym nie dotyczy - jak można sądzić kierując się wykładnią celowościową - nieruchomości, gdyż niebezpieczeństwo ich niezauważonego demontażu jest znikome oraz środków transportu, z istoty swojej przeznaczonych do wykorzystania poza terenem jednostki (wyjątek - transport wewnątrzzakładowy).

Niniejsze opracowanie poświęcone jest omówieniu celów i zasad inwentaryzacji środków trwałych oraz inwestycji w nieruchomości. Warto jednak poprzedzić rozważania stanowiące główny przedmiot opracowania przypomnieniu podstawowych zasad klasyfikacji i ewidencji środków trwałych oraz inwestycji w nieruchomości choćby dlatego, że w ciągu ubiegłych lat praktycznie wszystkie publikacje koncentrowały się na problemach ich księgowania i amortyzowania (kolejno obowiązujące w tej mierze rozporządzenia Ministra Finansów, a następnie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i od osób fizycznych wprowadzały w tym zakresie poważne zmiany w stosunku do uprzednio obowiązujących zasad postępowania ), nie poruszając prawie w ogóle zagadnień szczegółowej ewidencji środków trwałych i inwestycji w nieruchomości.

Przedmiot inwentaryzacji (...)

Obiekt inwentarzowy (...)

Szczegółowa księgowa ewidencja środków trwałych oraz inwestycji w nieruchomości (...)

Cechy szczególne inwentaryzacji środków trwałych oraz inwestycji w nieruchomości (...)

Przygotowanie spisu (...)

Spis z natury (...)

Rozliczenie wyników spisu z natury (...)

Przedmioty o niskiej cenie (...)