ANDRE HELIN

Cechą współczesnej gospodarki rynkowej jest postępująca globalizacja rynków kapitałowych i dynamiczny wzrost inwestycji o zasięgu międzynarodowym. Wśród czynników, wskazywanych przez inwestorów międzynarodowych jako najbardziej istotne przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych - obok uwarunkowań makroekonomicznych, najczęściej wymieniana jest infrastruktura prawna danego kraju, w tym wiarygodność i porównywalność sprawozdań finansowych, będących podstawowym źródłem informacji finansowych. Efektywny rozwój rynków kapitałowych i finansowych wymaga równie efektywnej, współczesnej i dynamicznej sprawozdawczości finansowej. Globalizacja rynków kapitałowych wywiera zarazem bezpośredni wpływ na rozwój międzynarodowych standardów rachunkowości, preferując te zasady rachunkowości, które w najlepszy sposób dostarczają inwestorom niezbędnych, wiarygodnych informacji finansowych.

Stosowane w większości krajach normy i konwencje rachunkowości znacznie różnią się między sobą i ściśle wiążą się z tradycją danego kraju, jego infrastrukturą i rozwojem gospodarczym.

Czynnikami, które głównie wpływają na rozwój prawa bilansowego są warunki socjologiczne, systemy prawne i podatkowe, stopień rozwoju gospodarczego, skala i organizacja rynków kapitałowych oraz wpływ środowiska zawodowego na procesy legislacyjne.

Różniące się zasady rachunkowości rodzą ryzyko podjęcia błędnej decyzji finansowej, a co za tym idzie powodują wzrost kosztów związanych z pozyskaniem i alokacją kapitału. Efektywna globalizacja rynków kapitałowych wymaga zatem wiarygodnych, ujednoliconych, porównywalnych i zrozumiałych dla uczestników rynku kapitałowego sprawozdań finansowych.

W skali europejskiej pionierską próbą ujednolicenia sprawozdawczości finansowej był projekt IV Dyrektywy Unii Europejskiej, zawierający zarys sprawozdania finansowego, opracowany w 1968 roku przez dr Wilhelma Elmendorffa. Już przy pierwszej ocenie tego projektu, w 1971 roku, wiele krajów ówczesnego Wspólnego Rynku zgłosiło istotne zastrzeżenia do nadmiernego zastosowania w tym dokumencie tzw. teorii transakcyjnej i asymetrycznej zasady ostrożnej wyceny (przyspieszanie kosztów i odraczanie momentu realizacji przychodów).

Ze względu na plany przyjęcia nowych krajów członkowskich dalsze prace nad projektem zostały odłożone do 1973 roku. Przyjęcie do Unii Europejskiej Wielkiej Brytanii, Irlandii i Danii, krajów o znacznie odmiennej tradycji rachunkowości, wymagało ponownej analizy i modyfikacji projektu. W rezultacie zatwierdzona na początku 1978 roku IV Dyrektywa o Rachunkowości miała charakter ramowy i zawierała wiele kompromisów, pozostawiając krajom członkowskim prawo dokonania szczegółowych ustaleń.

2. Ocena polskiej ustawy o rachunkowości (...)

3. Proponowane kierunki rozwoju (...)

4. Jak to robią inni (...)

5. Podsumowanie (...)