MARCIN SUCHENIA

Skorygowana cena nabycia praktyczne metody wyceny przy wykorzystaniu arkusza kalkulacyjnego MS Excel
(artykuł dyskusyjny)

(fragment)

W ciągu ostatnich kilkunastu miesięcy ukazało się kilka artykułów dotyczących wtórnej wyceny instrumentów finansowych. Szczególnie ciekawe były publikacje autorstwa Moniki Marcinkowskiej Skorygowana cena nabycia - nowa kategoria ceny, "Rachunkowość" nr 10/2002) i Tomasza Bakalarskiego ("Wycena za pomocą skorygowanej ceny nabycia", Rachunkowość nr 1/2003). Niniejszy artykuł poświęcony jest przede wszystkim praktycznym sposobom wyliczenia skorygowanej ceny nabycia (dalej SCN) za pomocą funkcji finansowych arkusza kalkulacyjnego MS Excel. Zaproponowano również odmienne, w stosunku do metodologii przedstawionej w przytoczonych publikacjach, podejście do wyceny instrumentów opartych na zmiennej stopie procentowej.

Wprowadzenie

Pojęcie SCN wprowadziło rozporządzenie ministra finansów z 12.12.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych, zwane dalej rozporządzeniem. Przewiduje ono odejście od wykazywania w sprawozdaniach finansowych instrumentów finansowych w cenie nabycia lub kwocie wymaganej zapłaty na rzecz ich ujęcia zgodnie z zasadami przyjętymi w finansach.

W myśl definicji (§ 3 pkt 12 rozporządzenia) SCN jest cena nabycia, w jakiej składnik aktywów finansowych lub zobowiązań finansowych został po raz pierwszy wprowadzony do ksiąg rachunkowych (wartość początkowa), pomniejszona o spłaty wartości nominalnej (kapitału początkowego), odpowiednio skorygowana o skumulowaną kwotę zdyskontowanej różnicy między wartością początkową składnika i jego wartością w terminie wymagalności, wyliczoną za pomocą efektywnej stopy procentowej, a także pomniejszona o odpisy aktualizujące wartość.

Wycenę w SCN ustalonej za pomocą efektywnej stopy procentowej stosuje się do instrumentów finansowych zaklasyfikowanych do:

- pożyczek udzielonych i należności własnych (jeśli dana jednostka nie przeznacza ich do sprzedaży),

- aktywów finansowych utrzymywanych do terminu wymagalności,

- pozostałych zobowiązań finansowych.

Wyjątkiem są aktywa, które nie mają ustalonego terminu wymagalności; wycenia się je w cenie nabycia.

Wycenę w SCN stosuję się również do aktywów i zobowiązań przeznaczonych do obrotu oraz aktywów dostępnych do sprzedaży, jeśli nie można w sposób wiarygodny wyznaczyć ich wartości godziwej.

Stosowana do wyceny efektywna stopa procentowa oznacza stopę, za pomocą której następuje zdyskontowanie do bieżącej wartości przyszłych przepływów finansowych związanych z instrumentem, oczekiwanych w okresie do terminu wymagalności, a w przypadku instrumentów o zmiennej stopie procentowej - do terminu następnego oszacowania przez rynek poziomu odniesienia. Efektywną stopą procentową jest zatem, w myśl definicji, wewnętrzna stopa zwrotu, czyli popularna w finansach wielkość IRR (ang. internal rate of return). IRR jest jednym z kluczowym parametrów stosowanych w finansach m.in. do oceny efektywności projektów inwestycyjnych. Konieczne jest jednak zwrócenie uwagi na fakt, że w teorii finansów efektywna stopa procentowa rozumiana jest jako stopa procentowa wyrażona w taki sposób, jakby kapitalizacja następowała raz w roku. Efektywna stopa procentowa w rozumieniu rozporządzenia różni się zatem od efektywnej stopy procentowej w rozumieniu finansów, co niekiedy może prowadzić do pewnych niejasności. Będzie jeszcze o tym mowa.

Do wyceny instrumentów finansowych w SCN używa się najczęściej w praktyce arkusza kalkulacyjnego Excel. Dalsza część artykułu poświęcona jest szczegółowej analizie przykładów wyceny instrumentów finansowych tym właśnie sposobem.

Model do obliczeń (...)

NPV jako alternatywny sposób wyliczania SCN (...)

Wycena pożyczek spłacanych w nierównych okresach (...)

Wycena pożyczek oprocentowanych według zmiennej stopy procentowej - różnice w metodyce (...)

Wykorzystanie metody XIRR/XNPV do wyceny innych instrumentów finansowych niż pożyczki (...)

Wyliczenie wartości bilansowej z pominięciem formuły XNPV (...)

Postępowanie w przypadku konieczności aktualizacji wyceny (...)

Podsumowanie (...)

---