JAN BROL

Z dniem 1 października 2003 roku wchodzi w życie licząca 546 artykułów i 54 stron gęstego druku ustawa z 28.02.2003 roku Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. nr 60, poz. 535) zwana dalej nowym prawem. Zastępuje ono rozporządzenia Prezydenta RP z 24.10.1934 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r. nr 118, poz. 512 z późn. zm.) i Prawo o postępowaniu układowym (Dz. U. nr 93, poz. 836 z późn. zm.).

Celem nowej ustawy jest ukształtowanie odpowiadającego współczesnym potrzebom postępowania, służącego zaspokojeniu wierzycieli wobec niewypłacalności dłużnika prowadzącego działalność gospodarczą. Jakkolwiek nowa ustawa utrzymuje wiele szczegółowych rozwiązań dotychczasowego Prawa upadłościowego, to jednak nowe rozwiązania tworzą nowy model tego postępowania. Najistotniejsza zmiana polega na wprowadzeniu nie znanego dotychczas nowego postępowania - postępowania naprawczego oraz ukształtowanie postępowania upadłościowego funkcjonalnie związanego także z postępowaniem układowym i układem.

W związku z tym rozróżnia się:

- ogłoszenie upadłości, obejmującej likwidację majątku upadłego, oraz (zamiennie)

- ogłoszenie upadłości, obejmującej możliwość zawarcia układu.

Sąd ogłaszający upadłość będzie miał obowiązek każdorazowo wybrać jedną z tych dróg, z tym że orzeczenie sądu może ulec zmianie w toku postępowania upadłościowego w wypadku stwierdzenia istnienia (zamiana postępowania likwidacyjnego na układowe) lub braku przesłanek do zawarcia układu (zamiana postępowania układowego na likwidacyjne).

Ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu jest uzasadnione wówczas (art. 14 nowego prawa), gdy zostanie uprawdopodobnione, że dzięki temu wierzyciele zostaną zaspokojeni w wyższym stopniu, niż gdyby przeprowadzono postępowanie likwidacyjne.

Od tej zasady istnieje wyjątek. Mianowicie nie prowadzi się postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu , gdy z uwagi na dotychczasowe zachowanie się dłużnika nie ma pewności, że układ będzie wykonany, chyba że propozycje układowe przewidują układ likwidacyjny. Wyjątek ten - jak widać - jest wymierzony przeciwko nieuczciwym dłużnikom, którzy w dotychczasowej, bezpośredniej działalności gospodarczej, jako przedsiębiorcy czy jako członkowie władz przedsiębiorców będących osobami prawnymi, a zwłaszcza spółek, dopuścili się czynów dyskwalifikujących ich działalność jako profesjonalnych działaczy gospodarczych. Może to wynikać z nieuczciwej działalności, bądź braku należytego przygotowania do jej prowadzenia.

Modelowi upadłości z możliwością zawarcia układu poświęca się wiele miejsca w nowym prawie upadłościowym. Inne bowiem są zasady postępowania w przypadku upadłości zakończonej likwidacją, inne - w razie upadłości zakończonej układem. Jednocześnie, w świetle nowego prawa, dotychczasowe, powszechne rozumienie pojęcia "upadłość" i "postępowanie upadłościowe" nie jest już adekwatne do treści nowego przepisu. Dlatego wysoce dyskusyjną jest zasadność utrzymania w nowym prawie pojęcia "upadłość" , gdyż wprowadza ono mniej zorientowanych w błąd.

W ogólnym przeglądzie najważniejszych zmian, jakie przynosi nowe prawo, na uwagę zasługuje kilka dalszych praktycznie istotnych zmian, często będących konsekwencją przedstawionej powyżej zmiany podstawowej. Są to:

1) zmienione przesłanki upadłości,

2) ograniczenie dotychczasowej zasady bezwzględnej likwidacji majątku upadłego, jako istoty postępowania upadłościowego, na rzecz szeroko rozumianego postępowania układowego - jeżeli leży to w interesie wierzycieli,

3) regulacje umożliwiające bardziej efektywne zaspokajanie roszczeń. Między innymi należą tu:

- możliwość oceny stanu przedsiębiorstwa dłużnika przez biegłego jeszcze przed wydaniem orzeczenia o ogłoszeniu upadłości, jak również oceny zachowania 14 - dniowego terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (art. 31 nowego prawa). To unormowanie, jakkolwiek związane ze znacznym wydatkiem, może przyczynić się do szerszej eliminacji z postępowania upadłościowego dłużników znajdujących się w stanie bankructwa, których majątek nie wystarcza nawet na pokrycie kosztów tego postępowania,

- obligatoryjne, z urzędu, zabezpieczanie majątku dłużnika przez sąd niezwłocznie po złożeniu wniosku o ogłoszeniu upadłości (art. 38 i nast. nowego prawa),

- utrzymanie dotychczasowych sankcji wobec dłużnika, a gdy jest nim osoba prawna - wobec jego organów zarządzających, za niezachowanie terminu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (art. 373-377 nowego prawa),

4) nadanie właściwej roli - w zakresie podziału funduszu masy upadłości, a więc środków uzyskanych głównie z jej spieniężenia oraz dalszego prowadzenia lub wydzierżawienia przedsiębiorstwa upadłego- zabezpieczony rzeczowo wierzytelnościom. Tym samym zrealizowany został wielokrotnie zgłaszany przez praktyków postulat w tym zakresie.

II. Przesłanki ogłoszenia upadłości (...)

III. Organy i uczestnicy postępowania upadłościowego (...)

IV. Skutki ogłoszenia upadłości (...)

Inne części tego cyklu:
- część druga
- część trzecia

c.d.n.