DANUTA UCHYMIAK

Zwolnienia grupowe od 1 lipca 2003 r.

(fragment)

Ustawa z 28.12.1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2002 r. nr 112, poz. 980), zwana potocznie ustawą o zwolnieniach grupowych, została wydana w początkowym okresie wprowadzania przemian politycznych i reform gospodarczych. Celem jej wydania było - z jednej strony - umożliwienie restrukturyzacji zatrudnienia przez ograniczenie ochrony pracownika przed wypowiedzeniem umowy o pracę, a tym samym ułatwienie pracodawcom rozwiązywania umów o pracę z pracownikami restrukturyzowanych zakładów pracy - z drugiej zaś - stworzenie ochrony prawnej pracownika przed zwolnieniem z pracy. Jeżeli jednak w określonych sytuacjach nie było możliwości zapewnienia pracownikowi ciągłości zatrudnienia - ustawa przyznała zwolnionemu szczególne uprawnienia, a przede wszystkim prawo do odprawy pieniężnej.

Należy wyraźnie podkreślić, że przepisy ustawy o zwolnieniach grupowych nie mają zastosowania wobec osób świadczących pracę na podstawie innych, niż stosunek pracy, stosunków prawnych. Nie dotyczą więc pracujących na podstawie umowy zlecenia, agencyjnej, o dzieło, kontraktu menedżerskiego itp.

Przepisy ustawy regulują trzy dające się wyróżnić przypadki:

ˇ gdy pracodawca dokonuje grupowego zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn leżących po jego stronie,

ˇ gdy następują zwolnienia indywidualne z powodów dotyczących pracodawcy,

ˇ gdy następuje ogłoszenie upadłości zakładu pracy lub jego likwidacja.

Przy okazji poważnej nowelizacji Kodeksu pracy dokonanej ustawą z 26 lipca 2002 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 135,poz. 1146) ustawodawca wprowadził zmiany do różnych ustaw regulujących prawa i obowiązki pracodawców i pracobiorców m.in. do omawianej ustawy o zwolnieniach grupowych, ustawy o związkach zawodowych, ustawy o funduszu socjalnym itd.

W niniejszym opracowaniu przedstawimy, w formie porównawczej, regulacje prawne dotyczące zwolnień pracowników z powodów leżących po stronie pracodawcy obowiązujące dotychczas i wchodzące w życie z dniem 1 lipca 2003 r.

W dotychczasowym stanie prawnym nawet niewielkie zwolnienie grupowe, jeśli jego powodem była sytuacja ekonomiczna zakładu pracy - pracodawcy, niezależnie od jego wielkości i stanu zatrudnienia, podlegało regulacji ustawy o zwolnieniach grupowych. Natomiast od 1 lipca 2003 r. ustawa ma zastosowanie tylko do pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników. W praktyce oznacza to, że zwolnienia dokonywane przez małe firmy, zatrudniające kilku lub kilkunastu pracowników, nawet jeśli będą wynikiem trudności ekonomicznych pracodawcy, nie będą już kwalifikowane jako zwolnienia grupowe

Zakres stosowania ustawy (...)

Tryb zwolnień (...)

Ochrona trwałości stosunku pracy (...)

Odprawa pieniężna (...)

Roszczenie o odprawę (...)

---