TOMASZ BAKALARSKI
Walutowe instrumenty pochodne wbudowane w umowy najmu
(fragment)
Klauzula taka miała zazwyczaj na celu zabezpieczenie się jednej ze stron umowy, z reguły finansującego przed ryzykiem inflacji lub/i ryzykiem kursowym, które nie wiąże się ściśle z przedmiotem zawartej umowy handlowej. W przypadku takim rozporządzenie wyraźnie nakłada obowiązek wyodrębnienia z tego rodzaju umów instrumentu pochodnego, a więc klauzuli dewizowej, jeżeli tylko spełnione są pozostałe, określone w rozporządzeniu warunki.
Wynikający z rozporządzenia obowiązek rodzi jednak różne problemy, które warto by rozważyć.
1. Przyjęte w MSR i przeniesione do naszych przepisów o rachunkowości zasady przewidują, jako ogólną regułę - wykazywanie inwestycji, a więc m.in. aktywów finansowych, w tym instrumentów finansowych, w wartości godziwej, gdy natomiast pozostałych aktywów - w cenie nabycia z zachowaniem zasady ostrożności; podział ten nie powoduje rozszczepiania poszczególnych pozycji na zaliczane do inwestycji i pozostałych. W przypadku umów, o których mowa, jest inaczej.
2. Wprowadzenie do ksiąg aktywów, których wartość zmienia się w każdym okresie, przy jednoczesnym powstaniu przychodów finansowych może wpłynąć na ocenę sytuacji finansowej jednostki; warto zadbać, aby przychody takie nie zostały wypłacone w postaci dywidendy.
3. Wynikające z rozporządzenia rozwiązanie, zwłaszcza przy większej liczbie umów, jest pracochłonne i zwiększa różnice między księgowym a podatkowym wynikiem, z czym wiąże się naliczanie odroczonego podatku dochodowego. Może to być kłopotliwe.
Przytoczone argumenty przemawiają - naszym zdaniem - za rozważeniem, czy do wszystkich umów handlowych niezbędne jest stosowanie przepisu § 10 ust. 3 rozporządzenia, a jeżeli miałby on obowiązywać, to czy możliwe jest zwolnienie z niego średnich i małych jednostek.
Redakcja
WstępOd dnia 1 stycznia 2002 roku obowiązuje wydane na podstawie znowelizowanej ustawy o rachunkowości Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (dalej: Rozporządzenie). Rozporządzenie to w znacznym stopniu jest oparte na rozwiązaniach proponowanych w Międzynarodowych Standardach Rachunkowości, a w szczególności w MSR 32: "Instrumenty finansowe: ujawnianie i prezentacja" oraz MSR 39: "Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena". Wiele z tych rozwiązań takich jak np.: wycena części instrumentów finansowych według wartości godziwej, rozliczanie przychodów i kosztów finansowych za pomocą efektywnej stopy procentowej, czy zagadnienia związane z rachunkowością zabezpieczeń stanowią znaczący krok, zbliżający zasady rachunkowości do zasad powszechnie obowiązujących na rynkach finansowych i pozwalający w wielu przypadkach na lepsze odzwierciedlenie sensu ekonomicznego transakcji finansowych w sprawozdaniach finansowych jednostek. Jednym z nowych zagadnień są również wbudowane instrumenty pochodne, które zostaną omówione w niniejszym artykule.
Zgodnie z §10 Rozporządzenia, przez wbudowany instrument pochodny rozumie się szczególne warunki umów, które powodują, że całość lub część przepływów pieniężnych związanych z instrumentem finansowym zmienia się w sposób podobny do tego, jaki wbudowany instrument pochodny powodowałby samodzielnie. W szczególności z takiego typu instrumentami możemy mieć do czynienia w przypadku umów denominowanych w walutach obcych, gdzie na dzień podpisania umowy nie znamy dokładnych przepływów pieniężnych związanych z daną umową, ponieważ zależeć one będą od kształtowania się kursu walutowego w przyszłości, a więc podobnie jak w przypadku zwykłych instrumentów pochodnych typu forward.
§10.3 Rozporządzenia rozszerza pojęcie instrumentów wbudowanych również na umowy nie będące instrumentami finansowymi (np.: umowa wynajmu) i nakazuje ich wydzielanie i osobną prezentację w sprawozdaniu finansowym, jeżeli zachodzą łącznie następujące warunki:
- Charakter wbudowanego instrumentu oraz ryzyka z nimi związane nie są ściśle powiązane z charakterem umowy zasadniczej i ryzykami z niej wynikającymi
- Odrębny instrument, którego charakterystyka odpowiada cechom wbudowanego instrumentu pochodnego spełniałby definicję instrumentu pochodnego
- Możliwe jest wiarygodne ustalenie wartości godziwej wbudowanego instrumentu pochodnego.
Ze względu na to, że nie ukazały się jeszcze krajowe standardy rachunkowości, które zawierałyby szczegółową interpretację, kiedy spełnione są te warunki, to w myśl art. 10.3 ustawy o rachunkowości, jednostki mogą w takim przypadku ustalając swoje zasady rachunkowości, posłużyć się rozwiązaniami zawartymi w Międzynarodowych Standardach Rachunkowości.
Analiza przypadków, w których na podstawie przedstawionych powyżej kryteriów należy wydzielać wbudowane instrumenty pochodne była już wielokrotnie tematem publikacji, dlatego w niniejszym artykule nie będziemy jej powtarzać, zajmując się praktycznymi zagadnieniami związanymi z wyceną oraz ujęciem księgowym wbudowanych instrumentów walutowych w umowy najmu lokali, z których na podstawie przeprowadzonej analizy, zgodnie z §10 Rozporządzenia, stwierdzono obowiązek wydzielania takich instrumentów.
Wycena walutowych instrumentów pochodnych typu forward (...)
Szacowanie kursów terminowych (...)
Wydzielanie instrumentów wbudowanych w umowy wynajmu (...)
Księgowe ujęcie wbudowanych instrumentów pochodnych (...)
Podsumowanie (...)
Zamieszczony zestaw finansowych wskaźników sektorowych za lata 2010-2002 pozwala zainteresowanym szerzej i bardziej wnikliwie spojrzeć na wyniki uzyskane przez dane przedsiębiorstwo. Dzięki porównaniom w czasie i przestrzeni uzyskuje się większy obiektywizm oceny, gdyż uzyskany wynik pozwala sprawdzić:
- w jakim kierunku podąża przedsiębiorstwo i jak szybko,
- czy następuje to zgodnie z planem,
- jaką pozycję zapewniło sobie wśród podobnych przedsiębiorstw.
Został on stworzony głównie na potrzeby biegłych rewidentów, ale może być także wykorzystywany przez inne osoby zajmujące się analizą i oceną przedsiębiorstw (kierownictwo, inwestorów, analityków bankowych i finansowych).
Wiecej
Ładowanie...