IV dyrektywa Rady

z dnia 25 lipca 1978 roku
w sprawie rocznych sprawozdań finansowych
niektórych rodzajów spółek,
wydana na podstawie
artykułu 54 ust. 3 pkt g) Traktatu (78/660/EEC)*
(Opracowany przez Redakcję tekst jednolity, według stanu na 1.07.2003 r.)

W Polsce, także po wejściu do Unii Europejskiej, obowiązywać będzie polskie prawo, regulujące zagadnienia rachunkowości.

Wyjątek od tego stanowić będą:

- bezwzględny (co wynika z rozporządzenia UE) - zasady sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych spółek publicznych,

- względny (jeżeliby tak zadecydował Sejm) - zasady sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych spółek niepublicznych i/lub jednostkowych sprawozdań finansowych spółek publicznych i/lub jednostkowych sprawozdań finansowychniektórych innych spółek handlowych.

Tego rodzaju sprawozdania finansowe będą od 1.01.2005 r. względnie 1.01.2007 r. sporządzane zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości (MSR) opublikowanymi jako oficjalne wydawnictwo UE, a nie na podstawie polskich przepisów. Jednostki sporządzające takie sprawozdania będą zapewne nadal obowiązywały postanowienia ustawy o rachunkowości za wyjątkiem rozdziału 6 Sprawozdania finansowe jednostek powiązanych oraz ewentualnie rozdziału 4 Wycena aktywów i pasywów oraz ustalanie wyniku finansowego.

Polskie przepisy o rachunkowościm obowiązujące pozostałe spółki prawa handlowego (a więc niekoniecznie spółdzielnie czy jednostki finansów publicznych) muszą być jednak zgodne z postanowieniami IV dyrektywy UE. Była ona kilkakrotnie zmieniana, po raz ostatni w maju 2003 r.

Dlatego poniżej, dla orientacji zamieszczamy jednolity tekst IV dyrektywy, który dość znacznie różni się od tekstu opublikowanego w "Rachunkowości" nr 6 z 1998 r. Pod tekstami właściwych artykułów zamieszczamy - kursywą - oficjalną interpretację treści niektórych postanowień dyrektywy, wydaną w 1997 r. przez Komitet ds. kontaktów (por. artykuł 52) choć nie wiąże ona państw członkowskich.

Ostatnie zmiany IV dyrektywy polegają głównie na dopuszczeniu do stosowania rozwiązań MSR, odmiennych od uprzednio przewidzianych w prawie UE, a zwłaszcza do wyceny składników majątkowych w wartości godziwej.

Nadal dyrektywa nie reguluje sposobu ujęcia leasingu finansowego, różnic kursowych czy długoterminowych umów o budowę. Nie mniej zastosowane przez dane państwo członkowskie rozwiązania muszą spełniać ogólne wymogi określone w dyrektywie.

Dyrektywa w obecnej swojej postaci, wbrew leżącej u podstaw jej wydania intencji ujednolicenia formy i treści sprawozdań finansowych spółek państw UE, dopuszcza wiele rozwiązań wariantowych. Mogą one być stosowane zarówno "pionowo" - jedno państwo stosuje rozwiązanie a) inne b), jak i "poziomo" - zasady wyceny stosowane przy konsolidacji nie obowiązują przy sporządzaniu jednostkowych sprawozdań finansowych lub wiążą jedynie pewną grupę spółek - inne sporządzają swoje sprawozdania według odmiennych reguł.

Stan taki może rokować rychłe, ponowne podjęcie wysiłków zmierzających do harmonizacji rozwiązań w skali poszerzonej UE. Zapewne rozwiązanie docelowe stanowić będą postanowienia MSR; przy uwzględnieniu uproszczeń warunkujących możliwość ich stosowania oraz mniejsze spółki.

Redakcja