KAREL VAN HULLE

Dzisiejsza sprawozdawczość finansowa w UE znacząco różni się od tego, jak wyglądała przed rozpoczęciem procesów harmonizacji standardów rachunkowości pod koniec lat 60-tych XX wieku. Choć wiele zmian minionego okresu wynikało z naturalnego rozwoju wydarzeń, to bez wątpienia w wielu sprawach Unia Europejska była ważnym inicjatorem wprowadzania nowych rozwiązań.

Obecnie presja harmonizacji wypływa głównie ze strony rynków kapitałowych. Powszechnie uznaje się, że dla sprawnego funkcjonowania unijnego rynku kapitałowego niezbędna jest większa niż obecnie porównywalność, zaś same dyrektywy o rachunkowości nie zapewniły sprawozdawczości finansowej unijnych spółek giełdowych wystarczająco wysokiego poziomu. Zamiast wprowadzać własne standardy rachunkowości Unia Europejska zdecydowała się na "import" Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (MSR). Choć propozycja takiego rozwiązania spotkała się ze znacznym poparciem, to osiągnięcie ostatecznego porozumienia w tym zakresie wcale nie było łatwe.

Przyjęcie w dniu 7 czerwca 2002 r. rozporządzenia w sprawie stosowania Międzynarodowych Standardów Rachunkowości nie oznacza wycofania dyrektyw o rachunkowości. Trzeba pamiętać, że większość spółek w EU nie jest notowana na giełdach. Wydaje się zatem, że nie we wszystkich przypadkach zasadne byłoby wymaganie od tych spółek stosowania pełnych międzynarodowych standardów rachunkowości, które przecież zostały opracowane z myślą o skomplikowanych mechanizmach spółek będących wiodącymi graczami rynków kapitałowych. Dwa ważne pytania, jakie się pojawiają w tym kontekście, dotyczą rodzaju wzajemnych powiązań między wymogami rachunkowości spółek notowanych i nienotowanych na giełdzie oraz roli, jaką będą teraz odgrywały dyrektywy o rachunkowości.

Niniejszy artykuł opisuje proces harmonizacji z perspektywy UE. Prezentuje on poglądy osoby, która była blisko związana z narodzinami idei, przygotowaniami, negocjacjami i wdrożeniem tej ważnej części prawa wspólnotowego. Poniższe rozważania prowadzą do konkluzji, iż regulowanie sprawozdawczości finansowej jest zagadnieniem skomplikowanym, a do harmonizacji rachunkowości nie da się dojść drogą łatwą i na skróty.

Dyrektywy o rachunkowości (...)

Nowa strategia rozwoju rachunkowości (...)

Nowa strategia w praktyce (...)

Ku obligatoryjnemu stosowaniu MSR (...)

Rozporządzenie parlamentu europejskiego i rady w sprawie stosowania MSR (...)

Instrument prawny - rozporządzenie (...)

Zakres rozporządzenia (...)

Zatwierdzanie MSR (...)

Zastosowanie MSR po raz pierwszy (...)

Zakończenie (...)