MICHAŁ STYCZYŃSKI

Przemiany ustrojowe, jakie nastąpiły w Polsce oraz przejście do gospodarki rynkowej, spowodowały konieczność zmian dotychczasowych metod zarządzania przedsiębiorstwami. Obecnie zachodzi potrzeba zapewnienia szybkiej reakcji na zmiany zewnętrznych warunków działania, utrzymania bieżącej płynności finansowej, a także uzyskania zadowalającej rentowności. Dla realizacji tych celów stopniowo, lub w przypadku niektórych przedsiębiorstw - prawie natychmiast, przeprowadzono decentralizację procesu zarządzania, zmodyfikowano metody zarządzania, a także zastosowano mechanizmy oddziaływające na zwiększenie efektywności gospodarowania. Powstała konieczność delegacji uprawnień decyzyjnych i odpowiedzialności za podejmowane decyzje na niższe szczeble zarządzania, a także wyodrębnienia podmiotów wewnętrznych przedsiębiorstwa - ośrodków odpowiedzialności, których kierownictwo, będąc bliżej codziennych problemów, wyposażone w odpowiednie uprawnienia, mogłoby podjąć w odpowiednim czasie właściwe decyzje. Przedsięwzięcia takie przyczyniają się do optymalizacji działalności całego przedsiębiorstwa.

Właściwe zarządzanie przy gospodarce rynkowej nie jest możliwe bez posiadania odpowiednich informacji. Ich źródłem jest odpowiednio pomyślany i działający rachunek kosztów i wyników ośrodków odpowiedzialności. Dostarcza on, w powiązaniu z budżetowaniem, informacji o oczekiwanych przychodach, kosztach i efektach przyszłej działalności. Odpowiednia ewidencja zdarzeń gospodarczych i sprawozdawczość pozwala na porównanie wielkości rzeczywistych z wielkościami zawartymi w budżecie. Właściwie zorganizowana kontrola umożliwia wyciągnięcie - na tej podstawie - konstruktywnych wniosków i podjęcie możliwych działań zaradczych. Informacje pochodzące z rachunku kosztów i wyników ośrodków odpowiedzialności mogą wspomagać system motywacyjny. Jego wykorzystanie pozwala także na jednoznaczne określenie rezultatów pracy poszczególnych ośrodków, ich wpływu na wynik działalności przedsiębiorstwa oraz podjęcie odpowiednich decyzji dotyczących działania ośrodków.

(...)