EDWARD KOSAKOWSKI

Zmiany na rok 2003 w ustawie z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pdof) wiążą się przede wszystkim z:

ˇ przyjętą w styczniu 2002 r. strategią gospodarczą Rządu, zawartą w programie "Przedsiębiorczość - Rozwój - Praca", której integralną część, dotyczącą głównie rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw stanowi pakiet "Przede wszystkim przedsiębiorczość".

Dla jego realizacji Sejm uchwalił wiele ustaw, zmieniających zarówno materialne jak i proceduralne prawo podatkowe; w tym także ustawę o pdof.

Zmiany zasad opodatkowania dochodów osobistych osób fizycznych, uchwalone w ramach tego pakietu wynikają z następujących ustaw:

- z 26.07.2002 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 135, poz. 1146),

- z 27.07.2002 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 141, poz. 1182), zwanej dalej ustawą z 27.07.2002 r.,

- z 27.07.2002 r. o zmianie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. nr 141, poz. 1183).

Zmiany te wprowadzają wiele nowych rozwiązań, dość znacznie upraszczających rozliczenia podatkowe szczególnie dla małych i średnich przedsiębiorstw, porządkują system pdof i nadają mu większą przejrzystość. Większość tych nowych przepisów wchodzi w życie z dniem 1.01.2003 r.;

ˇ tzw. antykryzysowym "Pakietem Kołodki", którego podstawowym celem jest stworzenie możliwości szybkiej poprawy sytuacji finansowej przedsiębiorstw, głównie dzięki wykorzystaniu instrumentów podatkowych.

W przypadku pdof chodzi tu zasadniczo o ustawę z 30.08.2002 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. nr 169, poz. 1384). Weszła ona w życie z dniem 26.10.2002 r.

1. Zmiany w ustawie o pdof są liczne i dotyczą zarówno ogólnych zasad opodatkowania - omówiono je w rozdz. III nin. opracowania, jak też zasad opodatkowania działalności gospodarczej - poświęcony jest im rozdz. IV opracowania.

Na podkreślenie zasługuje, że wiele z tych zmian:

- służy lepszemu powiązaniu ustawy o pdof i o rachunkowości,

- upraszcza rozliczenia podatkowe i związaną z tym "biurokrację",

- rozstrzyga wiele zagadnień budzących dotąd wątpliwości.

2. Zmiany w ustawie z 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. nr 144, poz. 930 z późn. zm.), znowelizowanej ustawą z 27.07.2002 r. (Dz. U. nr 141, poz. 1183) oraz ustawą z 30.08.2002 r. (Dz. U. nr 169, poz. 1384), polegają one na wprowadzeniu ułatwień umożliwiających opodatkowanie przychodów w formach zryczałtowanych.

ˇ Podwyższono limit przychodów z działalności gospodarczej za rok poprzedni, warunkujący prawo do opodatkowania w formie tzw. ryczałtu ewidencjonowanego do wysokości 250 000 euro (w roku 2002 limit ten wynosił 499 460 zł).

W 2003 r. ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych mogą być objęte osoby fizyczne spełniające wszystkie kryteria objęcia tą formą opodatkowania, które w 2002 r.:

- uzyskały przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej wyłącznie samodzielnie, nieprzekraczającej 1 022 875 zł (250 000 euro x 4,0915 zł), albo

- uzyskały przychody wyłącznie z działalności prowadzonej w formie spółki osobowej osób fizycznych, a suma przychodów wspólników spółki z tej działalności nie przekroczyła 1 022 875 zł,

- prowadziły działalność samodzielnie lub w formie spółki osobowej osób fizycznych (cywilnej, jawnej oraz partnerskiej), z której przychody były opodatkowane wyłącznie w formie karty podatkowej lub za część roku były opodatkowane w formie karty podatkowej, a za część roku na ogólnych zasadach, a łączne przychody nie przekroczyły 1 022 875 zł.

(W roku 2002 limity te wynosiły 490 460 zł.)

Podatnicy, którzy wybiorą na rok 2003 opodatkowanie w formie ryczałtu ewidencjonowanego, powinni do 20.01.2003 r. złożyć w urzędzie skarbowym właściwym według miejsca zamieszkania podatnika pisemne oświadczenie o wyborze tej formy opodatkowania.

Podatnik rozpoczynający działalność gospodarczą w ciągu roku podatkowego składa oświadczenie o wyborze opodatkowania w formie ryczałtu - do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu.. Jeżeli działalność jest prowadzona w formie spółki, to oświadczenie składają wszyscy wspólnicy;

ˇ Rozszerzono od 1.01.2003 r. przedmiotowy zakres opodatkowania w formie ryczałtu ewidencjonowanego na następujące rodzaje przychodów osiąganych przez osoby fizyczne z tytułu:

- umowy najmu, podnajmu, dzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, jeżeli osoby te nie prowadzą działalności gospodarczej.

O wyborze opodatkowania tego rodzaju przychodów w formie ryczałtu decyduje podatnik, składając w tym celu pisemne oświadczenie w terminie i na zasadach, jak osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą.

Ryczałt od przychodów z najmu i dzierżawy wynosi 8,5% przychodów, jeżeli wysokość przychodów w roku podatkowym nie przekracza 4 000 euro (w roku 2003 jest to 16 366 zł), a od nadwyżki ponad tę kwotę - 20% przychodów (stawkę 20% stosuje się od miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło przekroczenie),

- prowadzenia działalności w zakresie wolnych zawodów, wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 11 ustawy; przychody lekarzy, felczerów oraz pielęgniarek i położnych mogą być przy tym również (alternatywnie) opodatkowane w formie karty podatkowej (według Części VIII załącznika nr 3 do ustawy).

Przychody ewidencjonowane z wykonywania wolnego zawodu są opodatkowanie nowo wprowadzoną 20% stawką ryczałtową;

ˇ Wprowadzono możliwość obliczania ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych i jego wpłaty na rachunek urzędu skarbowego za okresy kwartalne - do 20 dnia następnego miesiąca po upływie kwartału, za który ryczałt ma być opłacony, a za ostatni kwartał roku podatkowego - w terminie złożenia zeznania.

Dotyczy to jednak wyłącznie podatników, których przychody z działalności - w roku poprzedzającym rok podatkowy - nie przekroczyły 25 000 euro. W 2003 r. do rozliczeń kwartalnych uprawnieni są zatem podatnicy, którzy w 2002 r. uzyskali przychody nieprzekraczające 102 287,50 zł.

II. Skala podatkowa, limity i progi podatkowe (...)

III. Najważniejsze zmiany ogólnych zasad opodatkowania

1. Nowe warunki opodatkowania dochodów osób fizycznych (...)

2. Zwolnienia przedmiotowe od podatku (...)

3. Pozostałe zmiany o charakterze ogólnym (...)

IV. Zmiany w zasadach opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej

1. Przychody podatkowe (...)

2. Koszty uzyskania przychodu (...)

3. Pozostałe zmiany w zakresie opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej (...)