ZDZISŁAW FEDAK

W ustawie (art. 34a, 34c i 34 d) przyjęto - w ślad za MSR 11 "Umowy o budowę" - szczególne zasady rozliczania częściowo wykonanych, ale jako całość niezakończonych usług, w tym budowlanych, a także projektowych, badawczych itp., o ile są one objęte długoterminowymi, tj. trwającymi dłużej aniżeli 6 miesięcy umowami.

Zasady te polegają na zaliczeniu do przychodów okresu:

- poniesionych kosztów wykonanych usług (robót) łącznie z marżą zysku, a więc po cenie – jeżeli prawdopodobieństwo zrealizowania wiarygodnie ustalonego zysku jest wysokie, a pomiar stopnia zaawansowania usługi może również nastąpić w sposób wiarygodny,

- poniesionych kosztów wykonanych usług (robót) bez marży zysku (przychody są wtedy równe kosztom) jeżeli wiarygodność pomiaru zysku lub/i stopnia zaawansowania usługi wzbudza wątpliwości lub pomiar taki nie jest możliwy, ale nie jest kwestionowane prawo do uzyskania zapłaty za wykonane usługi (roboty).

Jeżeli zapłata za część wykonanej usługi (roboty) nie jest prawdopodobna to ani ceny tej części usługi (roboty) ani kosztów nie zalicza się do przychodów.

Jednocześnie na koszt sprzedanych produktów, a w rezultacie na wynik roku obrotowego wpływa koszt wytworzenia tych usług (robót), łącznie z kosztem tej części usług (robót), której zapłata nie jest prawdopodobna. Produkcja w toku występuje raczej wyjatkowo.

Dodatkowo zasady te przewidują że:
- wszelkie omówione dalej wyliczenia przeprowadza się w przekroju umów (zleceń),
- rozwiązanie przyjęte do jednej umowy nie oznacza, że innej umowy nie nożna rozliczyć stosując odmienne, ale przewidziane ustawą rozwiązanie; taką różnorodność podejścia uzasadnia specyfika usług (robót), rodzaj uzgodnionej ceny, etap na którym się usługa (roboty) znajduje i inne, właściwe tylko danej umowie cechy.

Opisane dalej zasady stosuje się zatem:

- równolegle; przychody z umów, których stopień zaawansowania i rentowność można ustalić w sposób wiarygodny, zawierają zysk; przychody z umów, które tego warunku nie spełniają, ustala się w kwocie nie wyższej od tych poniesionych kosztów, których pokrycie przez zamawiającego jest wysoce prawdopodobne,

- zamiennie; na przykład w pierwszym etapie prac, gdy już poniesione koszty z uwagi na budowę zaplecza są znaczne a efekty robót nikłe, do przychodów zalicza się jedynie poniesione koszty; w miarę postępu robót, gdy ich efekty są coraz większe, przychody ustala się łącznie z zyskiem, odpowiednio korygując przychody za rok (okres) poprzedzający.

- rachunek prowadzi się narastająco, za okres od zawarcia umowy do dnia bilansowego i następnie do dnia zakończenia oraz odbioru i rozliczenia umowy; dla ustalenia przychodów lub kosztów wytworzenia roku obrotowego (okresu sprawozdawczego) odejmuje się od narastających za okres od zawarcia umowy do dnia bilansowego przychodów lub kosztów przychody lub koszty, które wpłynęły już na wynik finansowy w poprzednim roku (latach) obrotowym względnie okresie sprawozdawczym.

Przychody (...)

Koszty (...)

Zasady stosowania (...)

Przykład liczbowy (...)