JANUSZ ARCZEWSKI
Rezerwy na świadczenia pracownicze
(fragment)
Rezerwy takie tworzy się w ciężar kosztów działalności, przede wszystkim podstawowej, jednostki, podobnie jak np. odpisy na ZFŚS, gdyż świadczenia takie stanowią część kosztów zatrudniania pracowników. Nabywają oni prawa do tych świadczeń w miarę upływu lat stażu i spełniania warunków przewidzianych w regulaminie świadczeń.
Okresowe odpisy na świadczenia obciążają - jak wspomniano - koszty działalności podstawowej, przy czym są one dokonywane w wysokości różnicy miedzy stanem rezerwy na początek i koniec roku. Na różnice te wpływa zarówno wypłata świadczeń jak i zmiana szacunków leżących u podstaw kalkulacji wysokości przyszłych świadczeń.
O ile jednostka nie tworzyła dotąd rezerwy, to powinna by ustalić wyjściowy stan rezerwy na pierwszy dzień roku obrotowego, np. na 1.01.2002 r. i ująć go w księgach jako błąd podstawowy, w korespondencji z kontem "Rozliczenie wyniku finansowego". Jest to - zdaniem naszym - dlatego błąd podstawowy, a nie zmiana zasad (polityki) rachunkowości, gdyż stan prawny w zakresie rezerw na świadczenia prawne, istniejący pod rządami ustawy o rachunkowości przed 31.12.2001 r., nie uległ mimo nowelizacji ustawy zmianie.
Dlaczego i jak ustalać rezerwę na świadczenia pracownicze traktuje poniższy artykuł. Wynika z niego także, że poprawne ustalenie rezerwy - mimo przytoczenia wzoru matematycznego - może być trudne i wymagać fachowej pomocy aktuariusza.
Redakcja
1. WprowadzenieW wielu polskich przedsiębiorstwach istnieją programy wypłacanych nieregularnie świadczeń pracowniczych, przy czym najczęściej świadczenia takie mają postać nagród jubileuszowych i odpraw emerytalnych.
Od wielu lat trwa dyskusja czy koszty tych świadczeń powinny obciążać w całości ten rok obrotowy, w którym następuje ich wypłata, czy też powinny być na nie tworzone odpowiednie rezerwy stopniowo przez cały okres zatrudnienia, podczas którego pracownik spełnia warunki niezbędne do uzyskania w przyszłości świadczenia. Naszym zdaniem przepisy znowelizowanej ustawy o rachunkowości (Ustawa), które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2002 roku, nie pozostawiają wątpliwości w tej kwestii - właściwie jest to drugie rozwiązanie.
W artykule chcielibyśmy przedstawić uzasadnienie tej tezy oparte na analizie przepisów Ustawy i zapoznać Czytelników ze specyfiką aktuarialnych aspektów - ustalania rezerwy na świadczenia pracownicze oraz naświetlić bliżej sposób ujęcia w ewidencji świadczeń długoterminowych najczęściej występujących w Polsce.
Pominiemy natomiast problematykę wyceny aktywów służących pokryciu świadczeń, a więc przypadki, gdy jednostka tworzy odrębny fundusz na świadczenia pracownicze, gdyż tego rodzaju sytuacje w zasadzie nie występują w Polsce.
Od razu musimy stwierdzić: poprawne, zgodne z zasadami matematyki ubezpieczeniowej (aktuarialnymi) wyliczenia rezerw na świadczenia pracownicze są skomplikowane. Dlatego, nie będziemy omawiać szczegółowo wszystkich aspektów wyznaczania wysokości rezerw na świadczenia pracownicze oraz zasad postępowania w przypadkach szczególnych. (Dotyczy to na przykład ustalania oraz traktowania zmian poszczególnych założeń przyjętych za podstawę wyliczeń, zasad ujmowania tak zwanych zysków i strat aktuarialnych czy też wpływu zmian zasad wypłacania świadczeń.)
2. Ogólne zasady ewidencji świadczeń pracowniczych (...)
2.2. Odprawy emerytalne (...)
2.3. Nagrody jubileuszowe (...)
3. Wycena zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych (...)
3.1. Wartość bieżąca zobowiązania z tytułu świadczeń (...)
3.2. Zyski i straty aktuarialne (...)
3.3. Koszty przeszłego zatrudnienia (...)
3. 4. Zmiany stanu zobowiązania (...)
4. Podsumowanie (...)
Zamieszczony zestaw finansowych wskaźników sektorowych za lata 2009-2002 pozwala zainteresowanym szerzej i bardziej wnikliwie spojrzeć na wyniki uzyskane przez dane przedsiębiorstwo. Dzięki porównaniom w czasie i przestrzeni uzyskuje się większy obiektywizm oceny, gdyż uzyskany wynik pozwala sprawdzić:
- w jakim kierunku podąża przedsiębiorstwo i jak szybko,
- czy następuje to zgodnie z planem,
- jaką pozycję zapewniło sobie wśród podobnych przedsiębiorstw.
Został on stworzony głównie na potrzeby biegłych rewidentów, ale może być także wykorzystywany przez inne osoby zajmujące się analizą i oceną przedsiębiorstw (kierownictwo, inwestorów, analityków bankowych i finansowych).
Wiecej
Ładowanie...