JÓZEF URYGA, WILHELM MAGIELSKI

Niektóre problemy badania spółek użyteczności publicznej

(fragment)

Umownie można przyjąć, że przez jednostkę użyteczności publicznej rozumie się jednostkę utworzoną przez resortowego ministra bądź centralny organ administracji rządowej, wojewodę, samorząd terytorialny (gminę, powiat, województwo) zaliczaną m.in. do działów:

- ochrona zdrowia i opieka społeczna,

- kultura w szerokim tego słowa znaczeniu, w tym kultura fizyczna,

- gospodarka komunalna.

Każda z takich jednostek, bez względu na formę prawną, wielkość i zakres działalności, nastawiona jest na ścisłą współpracę z podmiotami samorządu terytorialnego przy świadczeniu swoich usług.

Szczególne znaczenie odgrywa gospodarka komunalna, realizująca zadania o charakterze użyteczności publicznej, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie potrzeb ludności w zakresie:

- zaopatrzenia w energię cieplną,

- wodę,

- usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych,

- utrzymywania urządzeń sanitarnych,

- utylizacji odpadów komunalnych,

- transportu.

Zadań tych gmina nie wykonuje we własnym zakresie, lecz przez zakłady budżetowe lub za pośrednictwem powołanych w tym celu spółek handlowych (z o.o. lub akcyjnych), w których jest jedynym bądź jednym ze wspólników. Spółki te, mimo że działają na podstawie K.s.h., nie decydują samodzielnie o wysokości cen i opłat za świadczone przez siebie usługi, czy też za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, służących świadczeniu tych usług. Ceny i opłaty oraz ich wysokość ustala w zasadzie rada gminy, uwzględniając np. w zakresie zaopatrzenia w energię cieplną - przepisy prawa energetycznego.

Mimo zbieżności zadań własnych gmin i spółek komunalnych, a także ścisłych związków funkcjonalnych i finansowych między nimi, gmina i spółki są odrębnymi podmiotami stosunków cywilnoprawnych.

Spółki komunalne tworzone przez gminy względnie powołane na skutek przekształcenia zakładów budżetowych działają na ogólnych zasadach dla nich przewidzianych, lecz z uwzględnieniem szczególnych przepisów, w tym ustaw samorządowych, ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o gospodarce komunalnej. W zakresie gospodarki finansowej spółki mają obowiązek stosowania przepisów ustawy o rachunkowości, lecz układy gmina - spółka muszą uwzględniać również przepisy o finansach publicznych, mimo że ostatecznym celem spółek jest nieponiesienie straty.

(...)

---