TADEUSZ WAŚNIEWSKI, WANDA SKOCZYLAS

Analizę ekonomiczną można rozumieć jako teorię i jako działanie praktyczne.

W pierwszym przypadku stanowi ona stale rozwijające się narzędzie poznawania procesów gospodarczych, a jej przedmiotem są badania służące doskonaleniu metod oceny sytuacji ekonomicznej i finansowej przedsiębiorstw; wiąże się z tym budowa wskaźników o możliwie największej wartości poznawczej.

W drugim przypadku analiza spełnia funkcję narzędzia wykorzystywanego do zarządzania przedsiębiorstwami, a jej przedmiotem jest ocena ich działalności gospodarczej, jak i konkurencyjnego otoczenia.

W obu przypadkach analiza następuje przy zastosowaniu zespołu metod wypracowanych przez teorię analizy ekonomicznej, z uwzględnieniem celów wynikających z realizacji założeń systemu gospodarczego.

W ramach analizy ekonomicznej wyróżnia się analizę techniczno - ekonomiczną i analizę finansową.

Analiza finansowa jest częścią analizy ekonomicznej o najwyższym stopniu uogólnienia, bada bowiem całokształt działalności gospodarczej. Przesądza o tym syntetyczny charakter stosowanych wskaźników. Pozwala ona na szybki pomiar i ocenę wyników finansowych oraz sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa. Dzięki tym walorom, a także ze względu na duże zapotrzebowanie otoczenia przedsiębiorstw (udziałowców, akcjonariuszy, banków, dostawców, odbiorców, innych konkurencyjnych przedsiębiorstw) na odpowiednio przetworzone informacje - analiza finansowa jest powszechnie stosowana przy gospodarce rynkowej.

Rozwój gospodarki rynkowej i wynikające z niej potrzeby praktyczne wywarły w ostatnich latach silny wpływ na układ i treść sprawozdań finansowych, doprowadzając do ich daleko idącego ujednolicenia.

Zainteresowanie licznych podmiotów gospodarczych, instytucji i osób fizycznych informacjami finansowymi przedsiębiorstw, szczególnie notowanych na giełdzie, spowodowało w praktyce rozwój publikowanej sprawozdawczości finansowej oraz analizy o charakterze zewnętrznym. Tym samym dane sprawozdawcze pochodzące z rachunkowości przedsiębiorstw nabrały charakteru publicznego. Zawarte w nich informacje wywierają istotny wpływ na kształtowanie się cen rynkowych akcji, a więc na wartość rynkową firmy. Sygnalizują one posiadaczom akcji, jak i potencjalnym ich nabywcom bądź zbywcom nie tylko stopień osiągania korzyści z akcji, ale dostarczają również danych do prognozowania spodziewanych zysków.

Odmienny charakter mają analizy wewnętrzne. Opierają się one nie tylko na danych obowiązującej sprawozdawczości, ale również na danych pochodzących wprost z ewidencji księgowej, statystyki zakładowej i planowania. Analiza wewnętrzna spełnia ważną rolę przy zarządzaniu przedsiębiorstwem i ma znacznie szerszy zakres niż analizy zewnętrzne, gdyż przedsiębiorstwa mogą wykorzystać szczegółowe informacje, które nie są przedmiotem sprawozdawczości, w tym także w wersji publikowanej, np. informacje dotyczące różnych wariantów przedsięwzięć.

2. Związek rachunkowości z analizą finansową

Rachunkowość i oparta o jej dane sprawozdawczość finansowa łączy się bardzo ściśle z analizą finansową, jej przedmiotem, celem i stosowanymi metodami. Postęp w dziedzinie doskonalenia rozwiązań rachunkowości, w tym również wzbogacenie treści sprawozdań, stwarza lepsze warunki do oceny zjawisk gospodarczych, nie może jednak zastępować analizy finansowej, podczas której następuje odpowiednie uogólnienie i ocena danych sprawozdawczych przy zastosowaniu stale doskonalonych wskaźników i metod badania.

Zarówno postęp rachunkowości, jak i analizy finansowej z reguły wynikają z obiektywnych potrzeb. Tak też dzieje się w Polsce.

W miarę przechodzenia naszej gospodarki do gospodarki rynkowej następowały odpowiednie zmiany i rozwój zarówno rachunkowości, jak i analizy finansowej. Znalazło to wyraz w:

1) stale rosnącej liczbie publikacji i przyjęciu w nich ogólnie uznanego w literaturze światowej poglądu, że podstawowym celem działalności gospodarczej przedsiębiorstwa jest maksymalizacja jego wartości rynkowej, czyli przyrost wartości firmy;

2) adaptacji na potrzeby analizy metod o charakterze deterministycznym i stochastycznym;

3) znacznym wzbogaceniu merytorycznej treści i metod sporządzanych w praktyce analiz finansowych;

4) zainteresowaniu przedsiębiorstw oceną efektywności gospodarowania, mierzonej nie - jak poprzednio - w wyrażeniu rzeczowym i osobowym, ale wielkością osiągniętego zysku i wynikających z niego wskaźników efektywności gospodarowania;

5) doborze, w miarę jednoznacznie rozumianych, porównywalnych w czasie i przestrzeni wskaźników finansowych, dostosowanych do gospodarki rynkowej.

3. Nowelizacja ustawy o rachunkowości a możliwości pogłębienia i rozszerzania analizy (...)

4. Analityczny bilans i kierunki jego oceny (...)

5. Analityczny rachunek zysków i strat oraz kierunki jego oceny (...)

6. Rachunek przepływów pieniężnych i kierunki jego oceny (...)

7. Zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym oraz sprawozdanie z działalności jednostki i kierunki ich oceny (...)

8. Celowość rozszerzenia analizy efektywności gospodarowania - rentowności na badanie wartości przedsiębiorstwa (...)

9. Wnioski uogólniające (...)