To nowe pojęcie, dające prawo do odniesienia bezpośrednio na kapitał własny skutków korekty popełnionego w poprzednich latach obrotowych ważącego błędu, robi karierę i rodzi zamieszanie.

Robi karierę, gdyż niektórzy upatrują w tym rozwiązaniu dogodny sposób "urealnienia" po cichu, z ominięciem rachunku zysków i strat, aktywów i pasywów swojej jednostki. Postępowanie takie nie jest prawidłowe, gdyż do błędów podstawowych nie zalicza się m.in. zmian szacunków, to jest korekt amortyzacji, odpisów z tytułu trwałej utraty wartości czy aktualizacji wyceny zapasów i należności. Ze względu na to, że ustawodawca polski nie określił bliżej treści pojęcia "błąd podstawowy", celowe jest, odpowiednio do zapisu art. 10 ust. 3 ustawy o rachunkowości, zastosowanie postanowień Międzynarodowego Standardu Rachunkowości 8 "Zysk lub strata netto okresu sprawozdawczego, podstawowe błędy i zmiany zasad (polityki) rachunkowości do uściślenia zakresu pojęcia błędu podstawowego. Z MSR 8 pkt 26, 27 jednoznacznie wynika zaś, że skutki zmian szacunków nie są uznawane za korekty błędu podstawowego i powinny wpływać na wynik finansowy bieżącego lub następnego roku obrotowego.

Rodzi zaś zamieszanie, gdyż wielu, w tym także biegłych rewidentów, nie zwróciło uwagi, że w ustawie o rachunkowości, odmiennie niż w MSR 8, nie traktuje się na równi z błędem podstawowym zmian zasad (polityki) rachunkowości. Są to dwa różne pojęcia.

W ustawie z 29.11.2000 r., nowelizującej ustawę o rachunkowości, wymienia się wyłącznie dwa przypadki, gdy skutki zmian zasad (polityki) rachunkowości można odnieść na kapitał własny. Dotyczą one zawartych przed 1.01.2002 r. umów o leasing finansowy i o długoterminowe usługi, w tym budowlane,

Oznacza to, że ustawodawca:

- dostrzegł zagadnienie, ale nie zdecydował się na odnoszenie skutków innych niż wymienione zmian zasad (polityki) rachunkowości na kapitał własny;

- słusznie czy nie, nie uznał za właściwe włączenie do ustawy o rachunkowości tej części postanowień MSR 8, które dotyczą zmian zasad (polityki) rachunkowości.

Stanowisko to - naszym zdaniem - wiąże jednostki znajdujące się pod rządami ustawy o rachunkowości. W tej sytuacji brak jest bowiem podstaw do stosowania zapisu art. 10 ust. 3 ustawy, odsyłającego do MSR, gdyż nie zachodzi luka w polskich przepisach.

Te i inne zagadnienia, związane z pojęciem "błędu podstawowego" omawia kompleksowo poniższy artykuł. Zachęcamy do jego lektury.

Redakcja