GRZEGORZ CZERWIŃSKI

Przepisy regulujące zasady sporządzania skonsolidowanego sprawozdania finansowego jednostek wchodzących w skład grupy kapitałowej, wzorowane na VII dyrektywie Unii Europejskiej, wprowadzone zostały po raz pierwszy do ustawodawstwa polskiego w 1995 r., w ustawie o rachunkowości. Od tego czasu zmieniło się stanowisko Unii Europejskiej co do zasad sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych; przewiduje się, że spółki notowane na giełdach będą od 2005 r. zobowiązane do stosowania zasad konsolidacji, a więc i bilansowania określonych w Międzynarodowych Standardach Rachunkowości (MSR), a kraje członkowskie będą mogły taki wymóg rozciągnąć również na spółki niegiełdowe. W praktyce ujawniły się też różne niedociągnięcia obowiązujących dotąd u nas przepisów.

Nowelizacja ustawy o rachunkowości (zwanej dalej ustawą) oraz przepisy wykonawcze do niej zapełniają luki, usuwają niedociągnięcia i nieścisłości dotychczasowych przepisów oraz ujednolicają zasady konsolidacji z MSR. Modyfikują zatem wiele dotychczasowych zasad.

W znowelizowanej ustawie rozdział 6 "Sprawozdania finansowe jednostek powiązanych" otrzymał prawie całkowicie nowe brzmienie. Jednocześnie w Dzienniku Ustaw nr 152 (poz. 1729) ukazało się nowe rozporządzenie Ministra Finansów z 12.12.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania przez jednostki inne niż banki i zakłady ubezpieczeń sprawozdania finansowego jednostek powiązanych (zwane dalej rozporządzeniem), stanowiące wykonanie delegacji art. 81 ust. 2 pkt 3 ustawy. Uchylone zostało jednocześnie rozporządzenie w tej sprawie z 1995 r. Zasady sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych banków oraz sprawozdań finansowych jednostek powiązanych z zakładami ubezpieczeń określono w odrębnych rozporządzeniach Ministra Finansów.

Jeśli dana jednostka jest emitentem papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu lub ubiega się o ich wprowadzenie do tego obrotu, to niezależnie od tego, czy jest bankiem, zakładem ubezpieczeń lub prowadzi inny rodzaj działalności, zobowiązana jest do wykazywania w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym informacji określonych w rozporządzeniach Rady Ministrów w sprawie informacji bieżących i okresowych, przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz w sprawie szczegółowych warunków, jakim powinien odpowiadać prospekt emisyjny oraz skrót prospektu.

Warto przy okazji zwrócić uwagę, że w rozporządzeniach Ministra Finansów utrzymano zapis umożliwiający odstąpienie od stosowania przez grupę określonego przepisu ustawy lub rozporządzenia, jeżeli jego zastosowanie uniemożliwiłoby przedstawienie prawidłowego i rzetelnego obrazu sytuacji majątkowej i finansowej grupy. W przypadku takim odpowiednie wyjaśnienie powinno się znaleźć w informacji dodatkowej do skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

II. Główne zmiany (...)

III. Istota skonsolidowanego sprawozdania finansowego (...)

IV. Jednostki objęte skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym (...)

V. Zwolnienia i wyłączenia z konsolidacji (...)

VI. Metody sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych (...)

1. Metoda pełna (...)

2. Ujęcie i wycena akcji (udziałów) metodą praw własności (...)

VII. Konsolidacja jednostek działających za granicą (...)

VIII. Zatwierdzanie, ogłaszanie i badanie skonsolidowanych sprawozdań finansowych (...)