WŁODZIMIERZ WĄSOWSKI

Banki są tym członem gospodarki rynkowej, który świadczy wiele usług, a przede wszystkim jako wyspecjalizowany pośrednik przekształca w sposób racjonalny przyjęte depozyty w strumień udzielanych kredytów.

W gospodarce rynkowej bank działa na zasadach komercyjnych i jest nastawiony na osiąganie zysku. Jednocześnie jest on instytucją publicznego zaufania, która ma bezpiecznie przechowywać przyjęte w depozyt środki i nie angażować ich w przedsięwzięcia o wysokim stopniu ryzyka.

Te szczególne cechy banku sprawiają, że rachunkowość banków tworzy odrębny system podporządkowany ogólnym przepisom, jak ustawie o rachunkowości z 29.09.1994 r., a zarazem przepisom szczególnym, uwzględniającym specyfikę banków.

Po nowelizacji ustawy o rachunkowości ustawą z 9.11.2000 r. i wydaniu w oparciu o ustawę rozporządzeń Ministra Finansów rachunkowość banków regulują - od 1.01.2002 r. - oprócz podstawowego aktu, jakim jest ustawa o rachunkowości, rozporządzenia Ministra Finansów:

- z 10.12.2001 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości banków (Dz. U. nr 149, poz. 1673),

- z 10.12.2001 r. w sprawie zasad tworzenia rezerw na ryzyko związane z działalnością banków (Dz. U. nr 149, poz. 1674),

- z 12.12.2001 r. w sprawie określenia wzorcowego planu dla banków (Dz. U. nr 152, poz. 1727),

- z 12.12.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (Dz. U. nr 149, poz. 1674),

- z 12.12.2001 r. w sprawie zasad sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych banków oraz skonsolidowanych sprawozdań finansowych holdingu finansowego (Dz. U. nr 152, poz. 1728).

Celem niniejszego opracowania jest omówienie zasadniczych zmian, jakie zaszły w rachunkowości banków po nowelizacji ustawy o rachunkowości oraz wydaniu cytowanych przepisów wykonawczych, z tym że nie omawiamy postanowień dwóch ostatnich rozporządzeń, gdyż wydłużyłoby to niepomiernie artykuł.

Ważnym elementem systemu rachunkowości banków jest też sprawozdawczość na rzecz NBP, regulowana uchwałą Zarządu NBP nr 15/99 z 23.04.1999 r. w sprawie trybu i szczegółowych zasad przekazywania przez banki do Narodowego Banku Polskiego danych niezbędnych do ustalania polityki pieniężnej i okresowych ocen sytuacji pieniężnej państwa oraz oceny sytuacji finansowej banków i ryzyka sektora bankowego (Dz. Urz. NBP nr 10, poz. 15). W najbliższym czasie można jednak oczekiwać zmian tej uchwały.

II. Banki a ustawa o rachunkowości (...)

III. Szczególne zasady rachunkowości banków (...)

IV. Rezerwy celowe (...)

V. Zmiany w planie kont (...)

VI. Bilans otwarcia (...)

VII. Inne uwagi (...)