ANTONI KWASIBORSKI

Obowiązujący od 1 stycznia 2001 r. Kodeks spółek handlowych (K.s.h.) wprowadził liczne nowe pojęcia i normy prawne określające między innymi zasady powstawania, działania i likwidowania spółek kapitałowych w organizacji oraz ograniczające swobodę działania zarządów spółek kapitałowych dotyczące dysponowania aktywami i zaciągania zobowiązań przez takie spółki.

Przepisami K.s.h. nie określono wprost pasywów (w tym kapitałów własnych) spółek kapitałowych w organizacji. Nie uczyniono tego także w ustawie o rachunkowości. Jednak niektóre przepisy każdej z wymienionych ustaw dotyczą tego zagadnienia, choć mogą być różnie rozumiane i stosowane przez spółki.

Niektóre ograniczenia swobody działania zarządów spółek kapitałowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący (np. zakaz wypłacania wynagrodzeń za usługi świadczone przy powstawaniu spółki z o.o. ze środków wpłacanych na pokrycie kapitału zakładowego, zakaz zwracania wspólnikom i akcjonariuszom wniesionych udziałów i wpłat na akcje w czasie trwania spółki, zakaz pobierania przez wspólników i akcjonariuszy odsetek od wniesionych wkładów, od przysługujących udziałów i od posiadanych akcji, czy też zakaz bezpośredniego lub pośredniego finansowania nabycia lub objęcia akcji emitowanych przez spółkę akcyjną, z wyjątkami przewidzianymi w K.s.h.). Inne ograniczenia uzależniają prawną możliwość dokonywania określonych czynności przez zarząd spółki od wyrażenia na to zgody przez wspólników, akcjonariuszy albo radę nadzorczą. Nieprzestrzeganie niektórych przepisów zostało obwarowane sankcjami, które wywierają wpływ na rachunkowość spółek kapitałowych. Przygotowując badania sprawozdań finansowych spółek kapitałowych za okres obowiązywania przepisów K.s.h., biegły rewident powinien uwzględnić możliwość nieprzestrzegania przez spółkę niektórych, zwłaszcza nowych, przepisów Kodeksu i przewidywać różne możliwe rozwiązania w takich sytuacjach.

Mam nadzieję, że uwagi zawarte w artykule okażą się przydatne przy świadczeniu innych usług przez biegłych rewidentów, a między innymi przy projektowaniu zakładowych planów kont, prowadzeniu ksiąg rachunkowych itp.

2. Pasywa spółek kapitałowych w organizacji (...)

3. Warunki dokonywania wypłat wspólnikom spółki z o.o. (...)

4. Szczególne warunki zawierania niektórych umów przez zarząd spółki z o.o. (...)